Hội đồng EU đã chính thức thông qua bản sửa đổi Luật Khí hậu châu Âu, trong đó đưa ra mục tiêu khí hậu trung hạn mang tính ràng buộc cho năm 2040 với cam kết giảm 90% lượng phát thải khí nhà kính ròng so với mức năm 1990. Luật mới cũng quy định rõ, từ năm 2036 có thể sử dụng các tín chỉ quốc tế chất lượng cao nhưng tổng mức chỉ được chiếm tối đa 5% lượng phát thải ròng của EU năm 1990. Ít nhất 85% lượng phát thải còn lại phải được cắt giảm trong nội khối. Các tín chỉ quốc tế muốn sử dụng phải đủ tiêu chí như dựa trên các hoạt động giảm phát thải đáng tin cậy tại các quốc gia đối tác và phù hợp với Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu.
Mục tiêu mới thông qua của EU nhằm củng cố lộ trình của khối hướng tới trạng thái trung hòa khí hậu vào năm 2050 trên tất cả các lĩnh vực kinh tế. Đây cũng là mức nằm giữa hai mốc quan trọng mà EU đang theo đuổi: Giảm ít nhất 55% khí thải vào năm 2030 và đạt trung hòa carbon vào năm 2050. Con số này là một trong những cam kết tham vọng nhất hiện nay, cho thấy quyết tâm của EU trong việc tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt nỗ lực chống biến đổi khí hậu toàn cầu.
Nhiều năm qua, EU đã xây dựng được hệ thống chính sách khí hậu tương đối hoàn chỉnh, từ thị trường carbon (EU ETS) đến các quy định về năng lượng tái tạo, tiêu chuẩn khí thải công nghiệp và kế hoạch giảm dần nhiên liệu hóa thạch. Các chính sách này không chỉ hướng tới giảm phát thải mà còn tạo động lực thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, xe điện, hydrogen xanh và lưu trữ carbon. Trong bối cảnh đó, mục tiêu tiếp theo giúp các doanh nghiệp và nhà đầu tư có định hướng ổn định trong việc phát triển công nghệ sạch và hạ tầng năng lượng mới.
Phát biểu với tư cách quốc gia Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, Bộ trưởng Nông nghiệp, Phát triển nông thôn và Môi trường Cộng hòa Cyprus, bà Maria Panayiotou, nhấn mạnh mục tiêu cột mốc 2040 sẽ mang lại sự an tâm cần thiết cho các ngành công nghiệp, người dân và nhà đầu tư trong quá trình chuyển đổi xanh.
Mục tiêu về khí hậu đến năm 2040 cũng cho thấy, châu Âu đang tìm cách giải quyết những thách thức mà khối này gặp phải trong quá trình theo đuổi giảm phát thải. Một số quốc gia thành viên từng lo ngại việc cắt giảm phát thải quá nhanh có thể gây áp lực lớn đối với các ngành công nghiệp nặng vốn phụ thuộc nhiều vào năng lượng hóa thạch. Ngoài ra, chi phí tăng cao sau cuộc khủng hoảng năng lượng tại châu Âu những năm gần đây cũng khiến nhiều chính phủ thận trọng hơn với tốc độ chuyển đổi xanh…
Một điểm đáng chú ý là, việc theo đuổi mục tiêu khí hậu mới của EU cũng tạo ra cơ hội củng cố an ninh năng lượng. Sau khi cuộc xung đột tại Ukraine làm gián đoạn nguồn cung khí đốt từ Nga, châu Âu đã nhận ra mức độ phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu. Điều này thúc đẩy EU đẩy nhanh việc phát triển các nguồn năng lượng nội khối như điện gió, điện mặt trời và hydrogen xanh. Việc giảm mạnh khí thải vì thế không chỉ mang ý nghĩa môi trường mà còn được xem là một phần của chiến lược giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, qua đó tăng tính tự chủ năng lượng cho châu Âu trong dài hạn.
Nhìn tổng thể, mục tiêu đến năm 2040 rõ ràng đã định hình để châu Âu chuyển đổi mô hình kinh tế của EU trong hai thập kỷ tới. Các ngành công nghiệp then chốt của châu Âu, từ ô tô đến sản xuất năng lượng và công nghệ vật liệu mới, sẽ phải thích ứng với các tiêu chuẩn phát thải ngày càng nghiêm ngặt. Đồng thời, chính sách này cũng mở ra cơ hội lớn cho các lĩnh vực công nghệ xanh, đặc biệt là sản xuất pin, năng lượng tái tạo, hydrogen và hạ tầng điện thông minh.
Hiển nhiên, con đường hướng tới mục tiêu này sẽ không dễ dàng. Các nhà phân tích cho rằng, EU sẽ phải đầu tư hàng nghìn tỷ euro vào hạ tầng năng lượng, lưới điện, công nghệ lưu trữ và cải tạo hệ thống giao thông để đạt được mức giảm phát thải sâu như vậy. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh công nghệ với Mỹ và Trung Quốc trong lĩnh vực năng lượng sạch cũng đang gia tăng, buộc châu Âu phải vừa duy trì tham vọng khí hậu vừa bảo đảm năng lực cạnh tranh công nghiệp.
Hoàng Linh (Theo Eurelectric, Euronews, DW)
