Tăng trưởng xanh – từ định hướng chiến lược đến yêu cầu thực tiễn
Những năm gần đây, khái niệm tăng trưởng xanh không còn dừng ở ý tưởng mà đã trở thành trục xuyên suốt trong tư duy phát triển của Việt Nam. Các văn kiện của Đảng về mô hình tăng trưởng mới đều thống nhất một điểm cốt lõi: tăng trưởng trong giai đoạn tới phải dựa trên chất lượng, hiệu quả và tính bền vững, thay vì chỉ mở rộng quy mô. Trong bức tranh đó, yếu tố môi trường được đặt ở trung tâm của quá trình phát triển.
Tăng trưởng xanh không chỉ là câu chuyện của ngành môi trường hay năng lượng, mà là bài toán phân bổ nguồn lực của toàn bộ nền kinh tế. Muốn chuyển đổi thành công, cần có một hệ thống tài chính đủ mạnh để dẫn dắt dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên như năng lượng sạch, hạ tầng bền vững, sản xuất ít phát thải và kinh tế tuần hoàn.
Phát biểu tại Diễn đàn Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương ASEAN và APEC lần thứ 12, diễn ra năm 2025, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh rằng, tài chính xanh đang trở thành một trụ cột quan trọng trong quá trình thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam. Theo Bộ trưởng, việc xây dựng thị trường tài chính xanh không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu quốc tế, mà còn là cách để củng cố nền tảng tăng trưởng dài hạn, nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động toàn cầu.
Thông điệp này cho thấy rõ cách tiếp cận chủ động của Việt Nam. Chuyển đổi xanh không còn được nhìn nhận như một áp lực bên ngoài, mà được xem là cơ hội để tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng hiện đại hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn.
Từng bước xây dựng nền móng cho hệ thống tài chính xanh
Trong nhiều năm qua, Bộ Tài chính đã từng bước xây dựng nền móng cho hệ thống tài chính xanh, từ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho trái phiếu xanh đến chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho sự hình thành thị trường carbon. Những bước đi này không chỉ nhằm tạo ra những cú hích ngắn hạn, mà hướng tới việc kiến tạo một không gian phát triển bền vững trong dài hạn.
Tài chính xanh là cầu nối đưa các cam kết vào đời sống kinh tế
Nếu tăng trưởng xanh là đích đến, thì tài chính xanh chính là dòng chảy mở lối cho hành trình ấy. Tài chính xanh tác động trực tiếp đến cách dòng vốn được phân bổ, qua đó định hình lựa chọn phát triển của cả nền kinh tế.
Tại Hội thảo quốc gia về thúc đẩy tài chính xanh hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không, tổ chức vào tháng 5 năm 2025, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho rằng, tài chính xanh là cầu nối quan trọng đưa các cam kết môi trường vào đời sống kinh tế. Khi các tiêu chuẩn xanh được chuẩn hóa và minh bạch, dòng vốn sẽ tự tìm đến những dự án có giá trị lâu dài, thay vì chạy theo lợi ích ngắn hạn.
Từ góc nhìn nghiên cứu, PGS. TS Trần Thị Thanh Tú – Trưởng Ban Khoa học và Đổi mới sáng tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội trong bài viết trên Tạp chí Đảng Cộng sản gợi mở rằng, để tài chính xanh phát triển thực chất, Việt Nam cần sớm hoàn thiện hệ thống phân loại xanh thống nhất, coi đây là “bản đồ” định hướng dòng vốn trong toàn nền kinh tế. Cùng với đó là yêu cầu nâng cao minh bạch thông tin và chuẩn hóa tiêu chí đánh giá rủi ro môi trường, nhằm giúp thị trường vận hành hiệu quả và bền vững hơn.
Những nhận định này cũng gặp nhau ở một điểm chung: tài chính xanh chỉ có ý nghĩa khi được đặt trong logic thị trường, nhưng được dẫn dắt bằng chính sách nhất quán và tầm nhìn dài hạn. Khi đó, trái phiếu xanh hay thị trường carbon không chỉ là công cụ kỹ thuật, mà trở thành động lực đổi mới mô hình tăng trưởng.
Mỗi mùa Xuân đi qua đều để lại những dấu mốc phát triển mới. Trong hành trình hướng tới một nền kinh tế xanh và bền vững, tài chính xanh đang dần trở thành nhịp cầu nối giữa khát vọng và hiện thực. Với sự dẫn dắt của cơ quan quản lý, sự đồng hành của thị trường, sự lan tỏa của tư duy phát triển mới, tài chính xanh hứa hẹn sẽ mở ra một thập kỷ tăng trưởng, nơi thịnh vượng đi cùng trách nhiệm và phát triển gắn liền với tương lai dài lâu của đất nước.
Bước đi mở đường cho mô hình tăng trưởng chất lượng cao
Bước vào kỷ nguyên mới, Việt Nam được đặt trước yêu cầu không chỉ duy trì các động lực tăng trưởng truyền thống, mà quan trọng hơn là “làm mới” chúng và kiến tạo những động lực tăng trưởng mới dựa trên khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị mới được xác định là trục phát triển chủ đạo của giai đoạn tới.
Việc thúc đẩy các ngành công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, cùng xây dựng các trung tâm dữ liệu, trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia thể hiện rõ sự chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, từ dựa vào chi phí thấp sang chất lượng, hiệu quả và bền vững. Song song với đó, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và cam kết Net Zero trở thành xu thế không thể đảo ngược, tạo nền tảng quan trọng để thu hút đầu tư dài hạn.
Trong tổng thể chiến lược ấy, việc Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (IFC) tại Đà Nẵng chính thức đi vào hoạt động từ ngày 9/1/2026 mang ý nghĩa như một bước đi mở đường. Không chỉ là thiết chế tài chính mới, IFC được kỳ vọng trở thành hạt nhân thử nghiệm các mô hình tài chính số, tài chính xanh, góp phần nâng cao năng lực huy động và phân bổ nguồn lực cho tăng trưởng chất lượng cao, bền vững của Việt Nam.
TS Hoàng Thủy Yến
