ESG tại Việt Nam: Từ nhận thức đến khoảng cách thực thi
Một trong những nội dung xuyên suốt hội nghị là việc nhìn nhận lại thực trạng triển khai ESG tại Việt Nam. Mặc dù ESG (Environmental, Social, Governance) đã được nhắc đến rộng rãi trong những năm gần đây, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, nhưng việc triển khai trên thực tế vẫn còn nhiều hạn chế.
Nhiều ý kiến tại hội nghị cho rằng phần lớn doanh nghiệp Việt Nam hiện vẫn đang dừng ở mức “nhận thức”, trong khi việc chuyển hóa ESG thành hành động cụ thể còn gặp nhiều rào cản. ESG thường bị hiểu là một yêu cầu mang tính tuân thủ hoặc chi phí gia tăng, thay vì được nhìn nhận như một chiến lược phát triển dài hạn.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), đang thiếu hụt nghiêm trọng về vốn, nhân sự chuyên môn, công cụ đo lường cũng như hệ thống dữ liệu để triển khai ESG một cách bài bản.
Tài chính bền vững: Đòn bẩy hay nút thắt?
Một trong những điểm nhấn quan trọng của hội nghị là vai trò của tài chính bền vững trong thúc đẩy ESG. Các ngân hàng được xem là “động lực” chính trong quá trình chuyển đổi, thông qua việc cung cấp tín dụng xanh và ưu tiên các dự án thân thiện môi trường.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn tồn tại một “điểm nghẽn” lớn: doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn vốn xanh, trong khi các tổ chức tài chính lại thiếu cơ sở dữ liệu và tiêu chuẩn đánh giá ESG rõ ràng để giảm thiểu rủi ro.
Nhiều đại biểu nhận định, ESG và tài chính đang ở trong một vòng luẩn quẩn: doanh nghiệp cần vốn để chuyển đổi ESG, nhưng để tiếp cận vốn, họ lại phải chứng minh được năng lực ESG. Điều này đòi hỏi một cơ chế trung gian hiệu quả hơn, cũng như các công cụ đánh giá minh bạch và phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn
Việt Nam đã có nhiều định hướng chính sách quan trọng liên quan đến phát triển bền vững và ESG, bao gồm cam kết Net Zero, chiến lược tăng trưởng xanh và các định hướng về tài chính xanh. Tuy nhiên, khoảng cách giữa chính sách và thực thi vẫn là một thách thức lớn.
Các doanh nghiệp, đặc biệt là SME, gặp khó khăn trong việc tiếp cận và hiểu các chính sách này, do thiếu hướng dẫn cụ thể, thiếu các mô hình triển khai mẫu và chưa có hệ thống hỗ trợ đồng bộ.
Điều này cho thấy nhu cầu cấp thiết trong việc “nội địa hóa” các tiêu chuẩn ESG quốc tế, đồng thời xây dựng các framework đơn giản, dễ áp dụng cho doanh nghiệp Việt Nam.
Thiếu liên kết hệ sinh thái – rào cản lớn cho ESG
Một trong những vấn đề cốt lõi được chỉ ra tại hội nghị là sự thiếu liên kết giữa các bên trong hệ sinh thái ESG.
Hiện nay, các bên liên quan – bao gồm Nhà nước, doanh nghiệp, ngân hàng và giới học thuật – vẫn hoạt động tương đối độc lập. Trong khi đó, ESG là một bài toán liên ngành, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và đồng bộ.
Việc thiếu các nền tảng dữ liệu chung, thiếu tiêu chuẩn đánh giá thống nhất và thiếu cơ chế phối hợp đang khiến quá trình triển khai ESG bị phân mảnh và kém hiệu quả.
Dữ liệu và báo cáo ESG: Nền tảng còn yếu
Một điểm yếu lớn khác được nhấn mạnh là hệ thống dữ liệu và báo cáo ESG tại Việt Nam còn rất hạn chế. Việc lập báo cáo ESG hiện nay vẫn tiêu tốn nhiều nguồn lực, trong khi chất lượng dữ liệu chưa đảm bảo tính nhất quán và minh bạch.
Nhiều doanh nghiệp chưa tiếp cận hoặc chưa hiểu rõ các bộ tiêu chuẩn quốc tế như GRI hay IFRS S1, S2. Đồng thời, việc thiếu các công cụ hỗ trợ tự động hóa trong thu thập và phân tích dữ liệu cũng là một rào cản lớn.
Các chuyên gia đề xuất cần sớm phát triển các hệ thống MRV (Measurement – Reporting – Verification) phù hợp với điều kiện Việt Nam, nhằm nâng cao độ tin cậy và hiệu quả của báo cáo ESG.
Hướng đi cho tương lai: Từ cam kết đến hành động
Từ các thảo luận tại hội nghị, nhiều giải pháp đã được đề xuất nhằm thúc đẩy ESG tại Việt Nam trong giai đoạn tới.
Trước hết, cần xây dựng các bộ tiêu chuẩn ESG phù hợp với bối cảnh trong nước, đặc biệt hướng tới nhóm doanh nghiệp SME. Đồng thời, cần tăng cường kết nối giữa ESG và hệ thống tài chính, thông qua việc phát triển các mô hình chấm điểm ESG và đơn giản hóa điều kiện tiếp cận vốn xanh.
Bên cạnh đó, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực ESG cũng là một ưu tiên quan trọng, từ cấp quản lý đến chuyên viên triển khai. Việc xây dựng các nền tảng dữ liệu ESG, ứng dụng công nghệ số trong đo lường và báo cáo cũng được xem là giải pháp mang tính nền tảng.
Cuối cùng, ESG cần được truyền thông như một câu chuyện thực tế, gắn với lợi ích cụ thể của doanh nghiệp, thay vì chỉ là một yêu cầu tuân thủ.
ESG – từ xu hướng đến điều kiện tất yếu
Hội nghị bàn tròn ESG tại HaUI không chỉ là một diễn đàn trao đổi học thuật, mà còn là một bước tiến quan trọng trong việc kết nối các bên liên quan và thúc đẩy hành động cụ thể.
Thông điệp xuyên suốt của hội nghị là: ESG không còn là một lựa chọn mang tính tự nguyện, mà đang dần trở thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp tồn tại, phát triển và tiếp cận nguồn lực tài chính trong tương lai.
Trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu, việc triển khai ESG một cách hiệu quả sẽ không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, mà còn góp phần xây dựng một nền kinh tế bền vững và có trách nhiệm hơn
Minh An – Net Zero Việt Nam
