Ngày 18/3, tại Hà Nội, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) và Bộ Tài chính Việt Nam đồng tổ chức hội thảo “Khoản vay chương trình cho chuyển đổi xanh hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu“.
Nhu cầu nguồn lực lớn cho tăng trưởng xanh
Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, sự kiện có sự tham gia của đông đảo đại diện các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp hai nước, thể hiện sự hợp tác chặt chẽ giữa Việt Nam và Nhật Bản trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là chuyển đổi xanh và ứng phó biến đổi khí hậu.
Theo Thứ trưởng, mục tiêu tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu đã trở thành chương trình nghị sự toàn cầu trong bối cảnh môi trường suy thoái, tài nguyên cạn kiệt và biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng nghiêm trọng.
Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Những năm gần đây, thiên tai như bão, lũ lụt xảy ra với tần suất và cường độ gia tăng, gây thiệt hại lớn về kinh tế – xã hội và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.
Trước thực tế đó, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế bền vững gắn với bảo vệ môi trường và công bằng xã hội.
Vì vậy, nhu cầu nguồn lực tài chính cho chuyển đổi xanh là rất lớn. Theo đánh giá của các chuyên gia, tổng nhu cầu tài chính cho các biện pháp giảm phát thải đến năm 2030 khoảng 68,75 tỷ USD.
Trong đó, nguồn lực trong nước dự kiến khoảng 24,722 tỷ USD, chiếm 36%, còn lại khoảng 44,028 tỷ USD, tương đương 64%, cần huy động từ các nguồn quốc tế.
Do đó, Việt Nam mong muốn các đối tác quốc tế, trong đó có Nhật Bản, tiếp tục hỗ trợ về tài chính, công nghệ và nguồn nhân lực nhằm thực hiện các mục tiêu tăng trưởng xanh và ứng phó biến đổi khí hậu.
Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Nhật Bản đã bước sang năm thứ 3 kể từ khi được nâng cấp vào tháng 12/2023, với hợp tác kinh tế tiếp tục là trụ cột chính.
Trong chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Ishiba Shigeru vào tháng 4/2025, lãnh đạo hai nước đã khẳng định sẽ tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực như chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.
Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính Việt Nam đã phối hợp với phía Nhật Bản xây dựng Chương trình hỗ trợ ngân sách chung cho chuyển đổi xanh với giá trị 50 tỷ yên trong năm 2025. Mục tiêu của chương trình là hỗ trợ thực hiện các chiến lược và chính sách về tăng trưởng xanh, thích ứng biến đổi khí hậu tại Việt Nam.
Đến nay, công hàm trao đổi cho khoản vay đã được Chính phủ hai nước phê duyệt và dự kiến ký kết trong tháng 3/2026. Đây là kết quả quan trọng nhằm cụ thể hóa cam kết của lãnh đạo cấp cao hai nước trong thúc đẩy hợp tác ODA thế hệ mới, với các điều kiện ưu đãi hơn, thủ tục linh hoạt hơn.
Qua đó, khoản vay này sẽ hỗ trợ một trong 4 lĩnh vực ưu tiên của Chính phủ Việt Nam là chuyển đổi xanh và ứng phó biến đổi khí hậu, đồng thời góp phần thúc đẩy quan hệ hai nước phát triển.
“Nhật Bản là quốc gia có nhiều kinh nghiệm trong chuyển đổi xanh. Việc triển khai thành công khoản vay sẽ mở ra thêm nhiều cơ hội hợp tác mới giữa hai bên”, Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh.
ODA thế hệ mới thúc đẩy chuyển đổi xanh
Để thực hiện cam kết Việt Nam đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, Việt Nam đã và đang thúc đẩy xây dựng khung pháp lý và chính sách để hiện thực hóa mục tiêu này.
Nhật Bản, thông qua các cơ quan hợp tác, trong đó có JICA, tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trên lộ trình chuyển đổi xanh. Đồng thời, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản hoạt động trong lĩnh vực môi trường, năng lượng, công nghệ đã tham dự hội thảo, chia sẻ kinh nghiệm và sáng kiến.
Khoản vay chương trình này được kỳ vọng sẽ góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh thông qua hỗ trợ xây dựng chính sách và cung cấp nguồn lực tài chính. Đây cũng là một mô hình “ODA thế hệ mới” với quy trình chuẩn bị rút gọn, thủ tục giải ngân nhanh hơn nhưng vẫn bảo đảm mục tiêu phát triển.
Bên cạnh đó, JICA đang triển khai nhiều dự án hợp tác kỹ thuật liên quan như bảo tồn rừng, giảm thiểu rủi ro thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu, thực hiện đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Đồng thời, các doanh nghiệp và chuyên gia Nhật Bản tại hội thảo đã trình bày các sáng kiến, thể hiện nỗ lực hợp tác toàn diện, mở rộng không gian hợp tác xuyên biên giới và giữa khu vực công – tư.
Phát biểu tại sự kiện, Đại sứ ITO Naoki nhấn mạnh việc ký kết khoản vay chương trình không phải là điểm kết thúc mà là khởi đầu cho các sáng kiến mới hướng tới tăng trưởng xanh và mục tiêu Net Zero tại Việt Nam cũng như cộng đồng không phát thải châu Á (AZEC).
Do đó, JICA sẽ tiếp tục đẩy nhanh việc giải ngân và hỗ trợ triển khai các chính sách đã cam kết, góp phần thúc đẩy tiến trình chuyển đổi xanh tại Việt Nam.
Anh Minh
