Ngày cuối cùng của tháng 10, UBND tỉnh Gia Lai ra quyết định phê duyệt đề án tổng thể phát triển thị trường tín chỉ carbon. Theo đó, Gia Lai sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu, hệ thống đo lường, báo cáo và thẩm định (MRV) và thí điểm 1 – 3 dự án carbon trong lĩnh vực lâm nghiệp, thủy sản và giao thông vận tải trong giai đoạn đến năm 2028.
Tỉnh đặt mục tiêu bao gồm 20.000ha diện tích đất trồng trọt giảm phát thải, 100% chất thải chăn nuôi ở các trang trại lớn được thu gom, tái sử dụng, ít nhất 30% xe bus sử dụng năng lượng sạch.
Đến năm 2030, Gia Lai phấn đấu đưa tín chỉ carbon rừng lên sàn giao dịch carbon trong nước, hướng đến 2050 sở hữu hệ sinh thái tín chỉ carbon đảm bảo tính minh bạch và có khả năng kết nối chặt chẽ với thị trường quốc tế.
Trong khi đó, Lào Cai dự kiến triển khai dự án Chuyển đổi kết quả giảm phát thải và quản lý rừng bền vững tại Việt Nam do Quỹ Khí hậu xanh (GCF) tài trợ, song song với việc xây dựng các đề cương về kỹ thuật, dự toán tín chỉ carbon trên diện tích rừng thuộc địa bàn tỉnh.
Sở Nông nghiệp và môi trường tỉnh Lào Cai cho biết đã hoàn thành điều tra hiện trạng rừng và trữ lượng carbon tại 48 xã, phường khu vực phía bắc. Sơ bộ, tỉnh sở hữu 14,3 triệu tấn carbon đang được lưu trữ tại hệ sinh thái rừng và có tiềm năng chuyển hóa thành tín chỉ carbon giao dịch trên sàn.
Không chỉ các địa phương sở hữu nhiều diện tích rừng mà tại các thành phố lớn, công tác chuẩn bị tham gia thị trường tín chỉ carbon cũng đang gấp rút được triển khai. TP. Hà Nội mới đây đã thành lập tổ công tác liên ngành liên quan đến cắt giảm khí thải, kiểm kê khí nhà kính và tham gia thị trường carbon.
Theo đó, UBND TP. Hà Nội giao cho đại diện các sở, ngành những nhiệm vụ, vai trò phù hợp với phạm vi quản lý, qua đó đẩy mạnh hoạt động cắt giảm khí thải và vận hành dự án tín chỉ carbon trên nhiều lĩnh vực.
Luật Thủ đô 2026 cho phép Hà Nội được hưởng toàn bộ nguồn thu ngân sách từ giao dịch tín chỉ carbon và kết quả giảm phát thải nhà kính từ các chương trình, dự án sử dụng ngân sách thành phố. Do đó, việc tham gia tín chỉ carbon được xem như chiến lược quan trọng giúp Thủ đô tối ưu hóa nguồn lực phục vụ tăng trưởng lâu dài.
Còn TP. Đà Nẵng lại tập trung vào việc xác định và tháo gỡ những vướng mắc để sớm triển khai thương mại hóa tín chỉ carbon trên thị trường. Hiện, Đà Nẵng xây dựng đề án Phát triển và quản lý tín chỉ carbon rừng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2026 – 2030, định hướng đến năm 2035, trong đó xác định nhiệm vụ trọng tâm là lựa chọn khu vực rừng, loại rừng, chủ rừng đủ điều kiện, qua đó nghiên cứu lập dự án tín chỉ carbon.
Loạt động thái của các địa phương diễn ra trong bối cảnh sàn giao dịch carbon trong nước được triển khai thí điểm. Hiện, sàn mới chỉ có hàng hóa là hạn ngạch phát thải nhưng các loại tín chỉ carbon, bao gồm tín chỉ carbon rừng được đánh giá là có nhiều tiềm năng để đưa lên sàn nếu có những phương án MRV phù hợp.
Cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng
Quyết định 2334 của Bộ Nông nghiệp và môi trường giao cho UBND cấp tỉnh đảm nhiệm thực hiện các thủ tục hành chính như đăng ký, điều chỉnh dự án cũng như hủy đăng ký dự án và cấp tín chỉ carbon rừng.
Như vậy, sự chủ động của các địa phương là rất quan trọng để đẩy nhanh tiến độ đưa tín chỉ carbon nói chung và tín chỉ carbon rừng nói riêng tham gia giao dịch trên sàn. Đây là điều người nông dân, cộng đồng chủ rừng cũng như doanh nghiệp trong nước và quốc tế rất quan tâm, mong chờ.
Nói về điều này, TS. Trần Thị Lành, Chủ tịch sáng lập Trung tâm Nghiên cứu sinh thái nhân văn vùng cao (CHESH), cho rằng, các địa phương cần có sự chuẩn bị về năng lực của đội ngũ chuyên gia và cán bộ chuyên trách.
Bởi lẽ, tín chỉ carbon là lĩnh vực còn mới và nhiều tranh cãi, trong khi đứng trước yêu cầu phải đảm bảo tiêu chuẩn nhất định để có thể kết nối với thị trường quốc tế. Vị chuyên gia đề xuất, Nhà nước có thể có cơ chế đặt hàng để các doanh nghiệp, tổ chức, chuyên gia có cơ hội đóng góp tri thức, kinh nghiệm và kỹ thuật cho công tác liên quan đến dự án tín chỉ carbon.
Về mặt vĩ mô, bà Lành cho rằng, Nhà nước cần lập bản đồ phát thải cho cả nước và cho từng địa phương. Bản đồ phát thải cung cấp bức tranh toàn cảnh về phát thải khí nhà kính, xác định lượng tín chỉ carbon còn dư, còn thiếu và tiềm năng của từng tỉnh, thành phố.
Trên cơ sở đó, Việt Nam đảm bảo được tính minh bạch để thực hiện mục tiêu Net Zero vào năm 2050, bên cạnh việc quy hoạch và tập trung đẩy mạnh những dự án tạo tín chỉ carbon tại các địa phương có nhiều tiềm năng.
Phạm Sơn
