Trung Quốc đang bước vào giai đoạn tăng tốc chuyển đổi xanh, với mục tiêu giảm 17% cường độ phát thải carbon trong giai đoạn 2026-2030. Theo ông Dong Zhanfeng, Viện trưởng Viện Chính sách và Quản lý Môi trường thuộc Học viện Quy hoạch Môi trường Trung Quốc, và ông Yang Quanhong, Giáo sư Trường Kỹ thuật và Công nghệ Hóa học, Đại học Thiên Tân, mục tiêu này vừa kế thừa những kết quả đã đạt được, vừa cho thấy áp lực hoàn thành cam kết đạt đỉnh phát thải trước năm 2030.
Trong những năm qua, nhiều biện pháp tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải đã phát huy hiệu quả rõ rệt, đặc biệt thông qua cải thiện hiệu suất sử dụng năng lượng và loại bỏ các công suất lạc hậu. Tuy nhiên, khi mức phát thải dần giảm xuống, dư địa cắt giảm tiếp theo trở nên hạn chế hơn, kéo theo mức độ khó khăn ngày càng gia tăng.
Các chuyên gia nhận định, trong giai đoạn tới, việc giảm phát thải sâu sẽ không còn phụ thuộc chủ yếu vào các biện pháp “dễ thực hiện” như trước, mà sẽ dựa nhiều hơn vào điều chỉnh cơ cấu năng lượng và đột phá công nghệ.
Ba trụ cột chính của Chiến lược phát triển xanh Trung Quốc
Chiến lược phát triển xanh của Trung Quốc trong giai đoạn mới được xác định xoay quanh ba trụ cột chính.
Thứ nhất, các mục tiêu về carbon sẽ mang tính ràng buộc cao hơn. Hệ thống “kiểm soát kép” gồm tổng lượng phát thải và cường độ phát thải carbon sẽ được đưa vào cơ chế đánh giá bắt buộc, qua đó siết chặt trách nhiệm của các địa phương và doanh nghiệp.
Thứ hai, các chính sách sẽ được triển khai theo hướng đồng bộ hơn, nhằm vừa giảm phát thải, vừa kiểm soát ô nhiễm, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển xanh.
Thứ ba, Trung Quốc sẽ tăng cường hài hòa chính sách với các tiêu chuẩn quốc tế. Các công cụ như quản lý dấu chân carbon và mở rộng thị trường carbon được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh các “rào cản carbon” toàn cầu ngày càng gia tăng.
Chuyển trọng tâm từ năng lượng sang phát thải
Theo đó, cơ chế “kiểm soát kép” sẽ giúp gắn chặt việc sử dụng năng lượng với mục tiêu giảm phát thải, qua đó nâng cao độ chính xác trong quản lý. Sự thay đổi này cũng góp phần định hình lại cơ cấu năng lượng, phân bổ ngành nghề và định hướng đầu tư.
Đáng chú ý, cơ chế mới được kỳ vọng sẽ thúc đẩy chính quyền địa phương và doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình chuyển đổi, đồng thời tạo ra các động lực tăng trưởng xanh mới.
Bên cạnh đó, các hoạt động như kiểm kê carbon, quản lý dấu chân carbon và phát triển thị trường carbon sẽ được triển khai đồng bộ hơn, giúp Trung Quốc nâng cao khả năng ứng phó với các quy định khí hậu quốc tế, đồng thời gia tăng vai trò trong quản trị khí hậu toàn cầu.
Một trong những thay đổi quan trọng trong cách tiếp cận của Trung Quốc là chuyển từ kiểm soát tiêu thụ năng lượng sang kiểm soát trực tiếp lượng phát thải carbon.
Hạ tầng xanh và công nghệ mới dẫn dắt
Trung Quốc đã và đang đẩy mạnh đầu tư vào các dự án hạ tầng thân thiện môi trường nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi. Năng lượng phi hóa thạch hiện bước vào giai đoạn phát triển quy mô lớn và chất lượng cao.
Ở góc độ công nghệ, cạnh tranh trong lĩnh vực carbon thấp ngày càng trở nên quyết liệt. Các công nghệ như hydro, chuỗi hydro xanh – amoniac – methanol, hay điện mặt trời tập trung đang phát triển nhanh, hướng tới đáp ứng nhu cầu khử carbon sâu trong các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng.
Song song với chính sách, các cơ chế thị trường cũng đang đóng vai trò ngày càng quan trọng. Những sáng kiến như quỹ chuyển đổi carbon thấp cấp quốc gia được kỳ vọng sẽ giúp giảm chi phí chuyển đổi và dẫn dắt dòng vốn vào các ngành công nghiệp xanh.
Đồng thời, sự phát triển của nhiên liệu xanh và các ngành liên quan có thể làm thay đổi cục diện thương mại năng lượng toàn cầu trong những năm tới.
Việc mở rộng điện gió, điện mặt trời, điện hạt nhân và thủy điện, cùng với các “cụm năng lượng sạch” quy mô lớn, đang tạo động lực tăng trưởng cho toàn bộ chuỗi ngành. Đồng thời, lưới điện thông minh và hệ thống lưu trữ năng lượng được triển khai nhằm giải quyết tính gián đoạn của nguồn năng lượng tái tạo.
Không chỉ dừng ở phạm vi trong nước, quá trình chuyển đổi năng lượng của Trung Quốc còn mang ý nghĩa toàn cầu. Quy mô thị trường và tốc độ triển khai của nước này có thể tác động mạnh đến chi phí, nguồn cung và tốc độ phổ cập của các công nghệ xanh trên thế giới.
Theo China Daily, những nỗ lực này sẽ thúc đẩy công nghệ xanh nhanh chóng hoàn thiện và giảm chi phí, qua đó giúp các giải pháp xanh trở nên dễ tiếp cận hơn, đặc biệt tại các nền kinh tế đang phát triển.
Trong bối cảnh áp lực giảm phát thải và chuyển đổi năng lượng ngày càng gia tăng trên toàn cầu, cách tiếp cận gắn kiểm soát phát thải với mục tiêu carbon như Trung Quốc đang triển khai có thể trở thành một xu hướng đáng tham khảo đối với các nền kinh tế đang phát triển trong bài toán cân bằng giữa tăng trưởng và phát triển bền vững.
Trọng Hoàng
