Cà Mau, mảnh đất tận cùng Tổ quốc với ba mặt giáp biển và những cánh rừng ngập mặn bạt ngàn, đang viết nên câu chuyện xanh đầy hy vọng. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu và cam kết Net Zero (phát thải ròng bằng không) của Việt Nam vào năm 2050, tỉnh cực Nam này không chỉ đối mặt với thách thức mà còn biến lợi thế tự nhiên thành động lực phát triển bền vững. Net Zero tại Cà Mau không chỉ là mục tiêu môi trường, mà còn là món quà ý nghĩa gửi gắm cho thế hệ mai sau: một nền kinh tế xanh, môi trường trong lành và cơ hội thịnh vượng lâu dài.
Điều kiện tự nhiên ưu đãi
Cà Mau sở hữu vị trí địa lý chiến lược với đường bờ biển dài 254km (chiếm 7,8% chiều dài bờ biển cả nước), ba mặt giáp biển và nằm trên tuyến hàng hải quốc tế quan trọng. Đây là điều kiện thiên phú giúp tỉnh trở thành “thủ phủ” năng lượng tái tạo của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Theo các đánh giá khoa học, tổng công suất điện tái tạo có thể khai thác tại đây lên đến 14.000 MW, trong đó điện gió ngoài khơi đạt khoảng 8.500 MW (tốc độ gió trung bình 6,3-7 m/s ở độ cao 80-100m), điện gió gần bờ khoảng 5.570 MW và điện mặt trời tới 4.000 MW nhờ bức xạ nhiệt cao, ổn định quanh năm.
Đặc biệt, hệ thống rừng ngập mặn rộng lớn – một trong những khu vực lớn nhất Việt Nam, tập trung tại Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau – chính là “bể chứa carbon xanh” tự nhiên. Rừng ngập mặn hấp thụ carbon hiệu quả gấp 4-10 lần so với rừng trên cạn, với khả năng hấp thụ trung bình khoảng 25 tấn CO2/ha/năm. Chỉ riêng rừng ngập mặn Cà Mau có tiềm năng mang lại hàng triệu USD từ thị trường tín chỉ carbon mỗi năm, đồng thời bảo vệ bờ biển, chống xói mòn và hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng nuôi trồng thủy sản.
Bên cạnh đó, phụ phẩm từ nông nghiệp và lâm nghiệp (khoảng 225.000-300.000 tấn/năm) tạo nền tảng lý tưởng cho điện sinh khối, giúp ổn định nguồn cung năng lượng tái tạo biến động. Những lợi thế này không chỉ giúp Cà Mau giảm phát thải mà còn mở ra cơ hội xuất khẩu điện sạch, hydrogen xanh và ammonia xanh, biến “khó khăn địa lý” thành lợi thế cạnh tranh xanh.
Hành động cụ thể, hiệu quả thiết thực
Cà Mau đã và đang biến tiềm năng thành hiện thực qua hàng loạt dự án cụ thể, khẳng định vị thế trung tâm năng lượng xanh của cả nước.
Về năng lượng tái tạo, tỉnh đã đưa vào vận hành 5 dự án điện gió với tổng công suất 170 MW. Điển hình là Nhà máy Điện gió Tân Thuận (75 MW), cung cấp khoảng 184 triệu kWh điện sạch mỗi năm và giảm thải 176.000 tấn CO2 vào khí quyển. Hàng trăm hộ dân lắp đặt điện mặt trời mái nhà với tổng công suất hơn 111 MWp, đã cung cấp 506 triệu kWh vào lưới điện quốc gia từ năm 2021. Dự án điện sinh khối 24 MW đang được thẩm định, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để tạo nguồn điện ổn định. Tỉnh cũng phê duyệt Dự án Nhà máy điện từ rác tại Năm Căn (20 ha) và thí điểm sản xuất hydrogen, ammonia xanh từ điện mặt trời trên mặt ao tôm.
Đặc biệt, mô hình “Cánh rừng Net Zero Vinamilk” tại Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau là minh chứng sống động cho sức mạnh của thiên nhiên. Dự án khoanh nuôi tái sinh 25 ha rừng ngập mặn (khởi động năm 2023) đã đón hơn 71.000 cây mắm non chỉ sau chưa đầy 10 tháng, hướng tới 100.000-250.000 cây trong 6 năm. “Bể carbon” này dự kiến lưu trữ 17.000-20.000 tấn carbon (tương đương 62.000-73.000 tấn CO2), góp phần quan trọng vào mục tiêu Net Zero quốc gia. Tỉnh còn trồng mới 300 ha rừng ngập mặn mỗi năm, nâng độ che phủ lên 26,2%, kết hợp mô hình nuôi trồng thủy sản thân thiện với rừng.
Cùng với đó, Nhà máy Đạm Cà Mau áp dụng hàng loạt sáng chế công nghệ, giảm phát thải CO2 khoảng 16% trên mỗi tấn urê, tiết kiệm hơn 1.500 tỉ đồng giai đoạn 2017-2023. Tỉnh khởi động dự án nghiên cứu tín chỉ carbon xanh (tháng 3-2025), phát triển vật liệu thân thiện môi trường như NetZero Pallet (biodegradable pallet từ AirX) và đẩy mạnh nông nghiệp sạch, công nghệ cao. Đến năm 2030, Cà Mau phấn đấu trở thành trung tâm năng lượng tái tạo khu vực; đến năm 2040 xuất khẩu 5.000 MW điện sạch.
Những thành tựu này không chỉ giảm phát thải mà còn tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân và góp phần nâng cao giá trị xuất khẩu, khẳng định mô hình kinh tế xanh – kinh tế tuần hoàn.
Món quà xanh gửi tương lai
Với những điều kiện tự nhiên ưu đãi và hành động quyết liệt, Cà Mau đang từng bước hiện thực hóa tầm nhìn trở thành “thủ phủ năng lượng xanh” của Việt Nam. Net Zero không còn là khái niệm xa xôi mà là hành trình cụ thể, mang lại lợi ích kinh tế – xã hội – môi trường bền vững. Đây chính là món quà ý nghĩa mà thế hệ hôm nay gửi gắm cho tương lai: một Cà Mau thịnh vượng, xanh sạch, nơi con cháu được sống trong môi trường lành mạnh và tiếp tục hành trình bảo vệ hành tinh.
Cà Mau đang cho thấy, từ mảnh đất tận cùng Tổ quốc, Việt Nam có thể tỏa sáng trên bản đồ năng lượng xanh toàn cầu. Hành trình Net Zero của Cà Mau không chỉ là cam kết môi trường mà còn là lời khẳng định về con đường phát triển bền vững và tươi sáng.
Cà Mau đang từng bước hiện thực hóa tầm nhìn trở thành “thủ phủ năng lượng xanh” của Việt Nam. Net Zero không còn là khái niệm xa xôi mà là hành trình cụ thể, mang lại lợi ích kinh tế – xã hội – môi trường bền vững.
Đào Minh Tuấn
