Nâng cao khả năng chống chịu nắng nóng đang trở thành yêu cầu đối với ngành xây dựng, gắn với sức khỏe người sử dụng, an ninh năng lượng và hiệu quả đầu tư. Tại Heat Resilience Forum 2026, các chuyên gia đề xuất kết nối chính sách, thiết kế, dữ liệu vận hành và nguồn vốn để thúc đẩy những công trình thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.
Hội thảo quy tụ đại diện cơ quan quản lý, Hội đồng Công trình Xanh Thế giới, VGBC cùng các chuyên gia, doanh nghiệp như AGC Asia Pacific, Meinhardt Façade Technology Southeast Asia, Indochina Kajima, TT Associates và KPMG. Ba phiên thảo luận lần lượt tiếp cận vấn đề từ quản trị và tư duy, công nghệ và dữ liệu, đến tài chính và hành động thị trường.
Nắng nóng tạo sức ép lên con người, năng lượng và tài sản
Theo thông tin VGBC công bố, từ tháng 3 đến tháng 7/2026, miền Bắc ghi nhận 9 đợt nắng nóng diện rộng, nhiều hơn số đợt trong cả năm 2025. Tổng số ngày nắng nóng trung bình đạt khoảng 35 ngày; riêng Hà Nội ghi nhận 40 ngày. Những diễn biến này đặt ra yêu cầu hạn chế hấp thụ nhiệt ngay từ thiết kế, đồng thời bảo đảm tiện nghi và kiểm soát nhu cầu năng lượng khi công trình vận hành.
Phát biểu mở đầu, ông Douglas Snyder, Giám đốc Điều hành VGBC, nhấn mạnh cách công trình tương tác với khí hậu có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, chi phí của người sử dụng và hệ thống năng lượng quốc gia. Những đợt nắng nóng gay gắt, cùng sự cố mất điện tại miền Bắc vào mùa hè năm 2023, cho thấy nhu cầu tăng cường khả năng chống chịu của môi trường xây dựng. Theo ông Snyder, nhu cầu điều hòa gia tăng tạo thêm áp lực lên hệ thống điện. Khi nguồn điện hoặc thiết bị làm mát bị gián đoạn, chất lượng thiết kế và lớp vỏ công trình trở thành yếu tố quan trọng giúp duy trì điều kiện bên trong. Vì vậy, quản lý nhiệt cần được đặt trong mối liên hệ với bảo vệ sức khỏe, sử dụng năng lượng hiệu quả và giảm phát thải carbon.
Bà Joy Gai, Giám đốc khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Hội đồng Công trình Xanh Thế giới, cũng lưu ý nắng nóng đang tác động đến nhiều lĩnh vực kinh tế, từ bất động sản đến hạ tầng phục vụ công nghiệp và các trung tâm dữ liệu. Sự gia tăng nhu cầu làm mát khiến việc thích ứng khí hậu cần được tính toán đồng thời với mục tiêu tối ưu năng lượng. Bà đề cập năm trụ cột thúc đẩy quá trình chuyển đổi: vai trò lãnh đạo; giải pháp kỹ thuật và công nghệ; tài chính và đầu tư bền vững; quản trị, phân tích dữ liệu; tư duy và hành động. Trong đó, khả năng phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các bên chuyên môn có ý nghĩa quyết định để chuyển giải pháp thành thực tiễn. Công trình cần được thiết kế cho con người, với hiệu quả được đánh giá cả bằng thông số kỹ thuật và trải nghiệm sử dụng.
Mở rộng yêu cầu chống chịu nhiệt cần lộ trình phù hợp
Tại phiên “Quản trị và tư duy”, do bà Joy Gai điều phối, các đại biểu trao đổi về khả năng hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn và phân định trách nhiệm trong chuỗi giá trị công trình.
Ông Vũ Văn Dũng, Phó Viện trưởng Viện Vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng, cho biết Việt Nam đã có nền tảng quy định về sử dụng năng lượng hiệu quả trong công trình từ nhiều năm trước. Các yêu cầu đối với lớp vỏ, vật liệu cách nhiệt, mái, tường và kính góp phần kiểm soát nhiệt truyền vào bên trong. Tuy nhiên, theo ông Dũng, phạm vi điều chỉnh vẫn còn những giới hạn. Việc mở rộng yêu cầu chống chịu nhiệt cần đi cùng hoàn thiện dữ liệu khí hậu, phương pháp tính toán, hướng dẫn thiết kế và năng lực kiểm chứng. Giải pháp phải phù hợp với đặc điểm từng vùng khí hậu, đồng thời cân đối chi phí đầu tư ban đầu và chi phí vận hành.
Một vấn đề được nhấn mạnh là đưa tiện nghi nhiệt và an toàn sức khỏe vào quá trình xây dựng yêu cầu kỹ thuật. Trường học, cơ sở y tế và nơi chăm sóc người cao tuổi cần được xem xét theo đặc điểm người sử dụng. Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa ngành xây dựng với các lĩnh vực giáo dục, y tế và quản lý vận hành. Đối với đề xuất có tiêu chuẩn chống chịu nhiệt tối thiểu vào năm 2030, ông Dũng cho rằng việc áp dụng đồng loạt sẽ gặp nhiều khó khăn. Những vấn đề về nền tảng pháp lý, chỉ tiêu đánh giá, phương pháp thử nghiệm, chi phí và năng lực thực hiện cần tiếp tục được giải quyết.
Dữ liệu sau vận hành cũng được coi là cơ sở quan trọng để hoàn thiện chính sách. Hiệu quả thực tế và phản hồi của người sử dụng sẽ giúp đánh giá mức độ phù hợp của yêu cầu thiết kế, thay vì chỉ dựa vào tính toán trước khi xây dựng.
Kiến trúc và lớp vỏ công trình giữ vai trò chủ động chống nóng
Phiên “Công nghệ và dữ liệu: Những giải pháp nào thực sự hiệu quả?”, do ông Tim Middleton, thành viên Hội đồng quản trị VGBC, điều phối, tập trung vào lựa chọn giải pháp và đo lường hiệu suất.
Ông Timothy Soebroto, đại diện Meinhardt Façade Technology Southeast Asia, nhấn mạnh vai trò của hệ mặt dựng trong bảo vệ không gian bên trong. Thiết kế cần bổ sung cách nhìn về điều kiện khí hậu tương lai, bởi công trình sẽ tiếp tục vận hành trong nhiều thập kỷ với những tác động môi trường có thể khác dữ liệu lịch sử. Hệ mặt dựng vì vậy cần đáp ứng đồng thời yêu cầu kiểm soát nhiệt, ánh sáng, âm thanh và hiệu suất năng lượng. Việc lựa chọn giải pháp phải được phối hợp với thiết kế kiến trúc và hệ thống cơ điện.
Từ góc độ kiến trúc, ông Lê Trương, Chủ tịch TT Associates, cho rằng chống nóng phải được giải quyết ngay trong tổ chức công trình. Vị trí, hướng nhà, hình khối, không gian đệm, cây xanh và mặt nước đều cần được xem xét trước khi xác định nhu cầu thiết bị làm mát. Theo ông, thiết kế thụ động là một quá trình tổ chức kiến trúc phù hợp với khí hậu bản địa. Hiệu quả phụ thuộc vào cách phối hợp các giải pháp và sự thống nhất giữa chủ đầu tư, kiến trúc sư, kỹ sư cùng đội ngũ vận hành.
Bà Irene Cheng, đại diện AGC Asia Pacific, bổ sung rằng tiện nghi cần được nhìn nhận toàn diện. Giải pháp hạn chế nhiệt phải đồng thời bảo đảm ánh sáng tự nhiên, tầm nhìn và kiểm soát chói. Việc lựa chọn kính, che nắng và tổ chức mặt đứng cần giúp người sử dụng cảm thấy thoải mái trong không gian bên trong.
Hiệu quả cần được chứng minh bằng số liệu vận hành
Một trường hợp thực tế được ông Lawrence Mbanu, đại diện Indochina Kajima, chia sẻ từ quá trình phát triển chuỗi khách sạn tại Việt Nam. Theo số liệu ông trình bày, việc cải thiện kính, che nắng và hệ mặt dựng giúp giảm nhu cầu công suất điều hòa từ khoảng 3,6 kW/phòng xuống 2,2 kW/phòng trong các trường hợp được so sánh. Khoản tiết kiệm tiền điện điều hòa được báo cáo ở mức khoảng 800 triệu đến 1,4 tỷ đồng mỗi năm cho một khách sạn. Đầu tư thêm cho hệ mặt dựng cũng có thể được bù đắp một phần nhờ giảm quy mô hệ thống điều hòa. Với các trường hợp ông nêu, thời gian hoàn vốn được ước tính khoảng 1,5–2 năm. Những kết quả này cung cấp góc nhìn thực tế về việc đánh giá giải pháp theo tổng chi phí đầu tư và vận hành. Bên cạnh lớp vỏ công trình, ông Mbanu đề cập vai trò của hệ thống điều khiển, cảm biến hiện diện và mức nhiệt độ cài đặt phù hợp. Hiệu quả làm mát phụ thuộc cả vào thiết kế, thiết bị và hành vi sử dụng.
Về đo lường, ông Lê Trương đề xuất ba nhóm chỉ số: tiện nghi nhiệt và an toàn sức khỏe; hiệu suất năng lượng; khả năng thích ứng và phục hồi khi hệ thống làm mát gặp sự cố. Các thông tin như số giờ quá nhiệt, mức tiêu thụ năng lượng trên diện tích sàn và khả năng duy trì điều kiện an toàn khi mất điện giúp phản ánh rõ hơn chất lượng vận hành.
Các ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy dữ liệu cần được thu thập và kiểm chứng sau khi công trình đưa vào sử dụng. Sự phối hợp giữa chủ đầu tư, đơn vị thiết kế, kỹ sư cơ điện và đội ngũ vận hành là điều kiện để xác định giải pháp nào thực sự đạt hiệu quả.
Chứng minh hiệu suất để tiếp cận vốn xanh
Ở phiên “Tài chính và hành động thị trường”, do bà Nguyễn Phương Hằng, Giám đốc Trung tâm Đào tạo Vietsourcing, điều phối, các diễn giả thảo luận về chi phí của việc chậm thích ứng và động lực đầu tư vào công trình xanh.
Ông Douglas Snyder nhận định những tài sản có hiệu suất thấp và khả năng chống chịu hạn chế có thể gặp bất lợi trong khai thác, cho thuê hoặc chuyển nhượng khi yêu cầu thị trường thay đổi. Nâng cao chất lượng môi trường bên trong và kiểm soát chi phí vận hành vì vậy có ý nghĩa đối với việc bảo vệ giá trị tài sản dài hạn.
Bà Trương Hạnh Linh, phụ trách dịch vụ tư vấn quản trị rủi ro và ESG tại KPMG, cho rằng một trở ngại trong tiếp cận nguồn vốn xanh là khả năng chứng minh hiệu suất và năng lực chuyển đổi của dự án. Chủ đầu tư cần có dữ liệu, chỉ tiêu và bằng chứng phù hợp để các tổ chức tài chính đánh giá. Theo bà, nguồn vốn với điều kiện ưu đãi có thể tạo động lực cho quá trình chuyển đổi. Để tận dụng cơ hội, doanh nghiệp cần đưa yêu cầu xanh vào kế hoạch đầu tư, quản trị và theo dõi hiệu quả dự án.
Ông Lawrence Mbanu cũng lưu ý việc quá tập trung vào chi phí xây dựng ban đầu có thể làm tăng gánh nặng vận hành về sau. Đánh giá đầu tư cần xem xét đồng thời chi phí mặt dựng, hệ thống cơ điện, năng lượng và chất lượng không gian sử dụng trong suốt vòng đời công trình.
Kết nối thích ứng khí hậu với mục tiêu Net Zero
Qua ba phiên thảo luận, Heat Resilience Forum cho thấy khả năng chống chịu nắng nóng cần được tích hợp từ chính sách đến quyết định đầu tư, thiết kế và vận hành. Các hướng hành động được đề cập gồm hoàn thiện yêu cầu kỹ thuật theo điều kiện khí hậu Việt Nam; ưu tiên thiết kế thụ động và tối ưu lớp vỏ; kiểm chứng hiệu quả bằng dữ liệu; xây dựng cơ sở đánh giá tài chính theo vòng đời; tăng cường trách nhiệm và phối hợp giữa các bên. Việc hạn chế nhiệt xâm nhập và sử dụng năng lượng hiệu quả giúp công trình thích ứng tốt hơn với thời tiết cực đoan, đồng thời hỗ trợ giảm phát thải trong vận hành. Đây là mối liên hệ cần được phát huy trong phát triển công trình xanh, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn và thực hiện mục tiêu Net Zero của Việt Nam đến năm 2050.
