Dự thảo Đề án Chuyển đổi xanh TP.HCM giai đoạn 2026-2035 và tầm nhìn đến năm 2050 đề cập chuyển đổi theo từng cấp độ, từng giai đoạn, trên mọi lĩnh vực. Dự thảo đưa ra 137 tiêu chí đánh giá cụ thể, phân bổ cho 10 trụ cột chính trong chuyển đổi xanh ở TP.HCM và các tiêu chí này được cập nhật định kỳ mỗi năm/lần thông qua hệ thống giám sát số.
Theo nhóm nghiên cứu, trong chuyển đổi xanh, TP.HCM đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Cơ hội cũng là thuận lợi khi thành phố có truyền thống năng động sáng tạo, có cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 98 của Quốc hội, trong đó có ưu đãi thuế đối với dự án xanh. TP.HCM cũng đang đối diện với các thách thức như: nhu cầu vốn chuyển đổi xanh quá lớn, hạ tầng quá tải, biến đổi khí hậu khắc nghiệt. Trong các lĩnh vực chuyển đổi xanh của TP.HCM hiện nay, yếu nhất là giao thông xanh và tài chính xanh.
Theo nhóm nghiên cứu, ước tính giai đoạn 2026-2035, TP.HCM cần 900.000 tỷ đồng để thực hiện theo kịch bản Net Zero, trong khi hiện nay doanh nghiệp khó tiếp cận tín dụng xanh, chỉ 15%-18% doanh nghiệp được vay ưu đãi. Khi có vốn, thành phố cần tập trung vào thực hiện 47 dự án trong giảm phát thải, đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2050.
Để giải quyết vấn đề vốn đầu tư cho chuyển đổi xanh, Dự thảo Đề án đề xuất thành lập Ban chỉ đạo chuyển đổi xanh, Quỹ chuyển đổi xanh với phần tham gia của vốn nhà nước 15%-20%, còn lại huy động xã hội và quốc tế.
Góp ý cho Dự thảo Đề án, đại diện một số viện trường, doanh nghiệp cho rằng, Dự thảo nên có thêm các phần về điều phối, phân bổ vốn đầu tư cho chuyển đổi xanh, phương án phòng ngừa rủi ro và bổ sung một số công trình chuyển đổi xanh.
Ông Lý Duy Khiêm, Tập đoàn Becamex cho rằng, Dự thảo Đề án cần chú ý đến phần nâng cao hiểu biết, nhận thức của các ngành, các địa phương và doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa về tầm quan trọng, yêu cầu bắt buộc của chuyển đổi xanh. Đồng thời, đưa ra cơ chế đánh giá, giám sát quá trình triển khai chuyển đổi xanh.
“TP.HCM cần cân nhắc các dự án đường sắt cho hàng hóa, vận chuyển từ khu công nghiệp đến các cảng. Thành phố có gần 70 khu công nghiệp lớn, lưu lượng hàng hóa từ các khu này đến cảng Cái Mép là rất lớn. Tập đoàn Becamex có đề xuất, nghiên cứu, thống kê, nếu thực hiện dự án đường sắt từ phía Tây Bắc TP.HCM đến cảng Cái Mép sẽ giảm phát thải hơn 1,5 triệu tấn carbon/năm, tỷ lệ quy đổi tham chiếu hơn 38% lưu lượng giao thông chuyển từ đường bộ sang đường sắt”, ông Khiêm đề xuất.
TP.HCM có tiềm năng trở thành đô thị phát thải thấp – kinh tế xanh – xã hội bền vững, song cần khắc phục các rào cản về thể chế, tài chính, hạ tầng và nâng cao năng lực con người để đạt mục tiêu chuyển đổi xanh đến 2030, tầm nhìn 2050.
Mục tiêu đến năm 2050, TP.HCM trở thành siêu đô thị – cảng biển – trung tâm công nghiệp- dịch vụ- tài chính quốc tế dẫn đầu khu vực về kinh tế xanh, phát thải thấp, gắn liền với kinh tế tuần hoàn, kinh tế biển xanh và công nghệ sạch, phát triển hài hòa con người- môi trường- công nghệ, thích ứng bền vững với biến đổi khí hậu.
Minh Hạnh – Kiệt Hương
