Biến động thương mại toàn cầu vừa là thách thức, vừa mở ra cơ hội mới cho hàng tiêu dùng Việt Nam nhưng để nắm bắt cơ hội đó, doanh nghiệp buộc phải chuyển đổi Xanh, nâng chuẩn truy xuất nguồn gốc và tối ưu chuỗi cung ứng.
Đó là thông tin được chuyên gia đưa ra tại Hội thảo “Hàng tiêu dùng Việt thích ứng và bứt phá thị trường toàn cầu” do Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh (ITPC) tổ chức ngày 3/9, trong khuôn khổ chuỗi sự kiện “Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế” – Viet Nam International Sourcing 2026 (diễn ra từ ngày 3-5/9 tại Thành phố Hồ Chí Minh).
Cơ hội đan xen thách thức
Chia sẻ tại hội thảo, ông Đỗ Quốc Hưng, Quyền Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) nhận định
kinh tế và thương mại toàn cầu đang biến động nhanh chóng và khó lường. Doanh nghiệp phải đối mặt với hàng loạt thay đổi, từ chính sách thương mại, thuế quan, tiêu chuẩn thị trường cho đến sự dịch chuyển mạnh mẽ của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Với nhóm hàng tiêu dùng, bối cảnh này vừa đặt ra không ít thách thức, vừa mở ra những cơ hội mới đáng kể. Việt Nam đang hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, với lợi thế từ 17 hiệp định thương mại tự do (FTA), năng lực sản xuất không ngừng được nâng cao, hệ thống doanh nghiệp ngày càng năng động và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế ngày càng mở rộng.
Tuy nhiên, theo ông Đỗ Quốc Hưng, để tham gia sâu và bền vững hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ cần sản xuất sản phẩm chất lượng, mà còn phải chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, điều chỉnh kế hoạch sản xuất kinh doanh để đáp ứng kịp thời các yêu cầu mới của thị trường, đặc biệt là các quy định, tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về phát triển bền vững và truy xuất nguồn gốc; đồng thời bám sát nhu cầu, thị hiếu, xu hướng tiêu dùng và khai thác hiệu quả các phương thức kinh doanh, phân phối mới.
Dưới góc độ doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), ông Ang Yuit, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ & vừa Singapore, chỉ ra rằng các bất ổn kinh tế, cạnh tranh thương mại gia tăng, cùng tác động từ chính sách mới của Hoa Kỳ hay căng thẳng tại Trung Đông đang tạo ra những rào cản không nhỏ cho các SME trong khu vực.
Đặc biệt trong lĩnh vực dệt may, đại diện Tập đoàn H&M và Công ty Faslink Việt Nam cho biết các tiêu chuẩn Xanh đang định hình lại chuỗi cung ứng toàn cầu. Bà Võ Nguyên, Quản lý quan hệ công chúng Tập đoàn H&M Việt Nam chia sẻ lộ trình khắt khe của các chuỗi bán lẻ quốc tế: hướng tới mục tiêu giảm phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2040 và sử dụng 100% nguyên liệu tuần hoàn hoặc có nguồn gốc bền vững vào năm 2030.
H&M hiện áp dụng tiêu chuẩn thẩm định nghiêm ngặt đối với các đối tác cung ứng độc lập, yêu cầu minh bạch cơ sở dữ liệu nhà máy, cam kết đạo đức kinh doanh, bảo đảm quyền lao động và bảo vệ môi trường như điều kiện tiên quyết để hợp tác lâu dài.
Để tối ưu hóa chuỗi cung ứng, vấn đề logistics và lưu thông hàng hóa được đặt lên hàng đầu. Ông Kevin Geneuglijk, Giám đốc phát triển kinh doanh Berkman Forwarding BV (Hà Lan), nêu rõ những áp lực hiện hữu từ biến động cước biển, thời gian vận chuyển kéo dài và đặc biệt là Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của châu Âu.
Trước tình hình này, các chuyên gia khuyến nghị các nhà xuất khẩu cần gia tăng khả năng chống chịu bằng mô hình vận tải đa phương thức (kết hợp đường biển, đường sắt, đường bộ), tối ưu hóa kho ngoại quan và số hóa hệ thống giám sát lộ trình 24/7 có tích hợp đo lường dấu chân carbon.
Bên cạnh logistics, thương mại điện tử xuyên biên giới cũng là đòn bẩy quan trọng. Đại diện Amazon Global Selling đánh giá rất cao sự tăng trưởng bán hàng và số lượng khách hàng từ thị trường Việt Nam, đồng thời cam kết tiếp tục triển khai các chương trình hỗ trợ đối tác Việt Nam phát triển kinh doanh trên quy mô toàn cầu.
Đừng để bị gạt ra ngoài chuỗi giá trị toàn cầu
Dù bức tranh xuất khẩu hàng tiêu dùng Việt Nam đang có nhiều điểm sáng, ông Trần Phú Lữ, Phó Giám đốc ITPC cũng thẳng thắn chỉ ra những nguy cơ tiềm ẩn. Với 17 FTA đã ký kết, Việt Nam có cơ hội tiếp cận nền kinh tế của hơn 60 quốc gia thành viên với gần 90% GDP toàn cầu, đây là nền tảng để chuyển mình từ mắt xích gia công đơn thuần thành trung tâm sản xuất và cung ứng có hàm lượng giá trị gia tăng cao.
Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là sức ép ngày càng lớn về công nghệ, tiêu chuẩn Xanh, truy xuất nguồn gốc và năng lực tham gia thực chất của doanh nghiệp nội địa. Phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam hiện vẫn còn khoảng cách lớn so với yêu cầu của các tập đoàn đa quốc gia về vốn, công nghệ, quản trị dữ liệu và hạ tầng logistics.
“Nếu không có giải pháp triệt để mang tính hệ thống, các sản phẩm, hàng hóa của Việt Nam rất dễ bị bỏ lại và gạt ra ngoài chuỗi giá trị toàn cầu,” ông Trần Phú Lữ cảnh báo.
Thông qua các trao đổi của chuyên gia trong nhiều lĩnh vực cùng sự thảo luận của các đại biểu, hội thảo đã mở ra kênh tương tác thông tin, quan điểm toàn diện, đa chiều và hiệu quả, đồng thời hỗ trợ thiết lập mạng lưới kết nối đối tác giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp quốc tế.
Trong bối cảnh thị trường toàn cầu đang được định hình lại bởi tiêu chuẩn Xanh, truy xuất nguồn gốc, logistics hiện đại và thương mại điện tử, việc chủ động thích ứng sẽ là nền tảng để hàng tiêu dùng Việt Nam bứt phá, nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu./.
Hồng Kiều
