Bài toán “định giá” nguồn tài nguyên từ dòng thải
Ngày 19/8, RetriV – startup spin-off đầu tiên phát triển từ hệ sinh thái công nghệ của VNF – đã giành ngôi Quán quân ClimateLaunchpad Việt Nam 2026. Thành tích này đưa RetriV vào vòng tranh tài khu vực châu Á – Thái Bình Dương, trước khi hướng tới Chung kết toàn cầu tại Singapore vào tháng 10. Chiến thắng này là thành quả mà VNF kiên trì theo đuổi: Ứng dụng công nghệ để biến phụ phẩm, dòng thải thành nguồn nguyên liệu có giá trị cho kinh tế tuần hoàn.
Trước đó, năm 2025, công nghệ RetriV từng giúp VNF giành giải Nhất hạng mục Circular Economy & Waste Management tại Net Zero Challenge, vượt qua hơn 700 doanh nghiệp đến từ 60 quốc gia.
Bài toán kinh tế của RetriV được thể hiện qua cách tiếp cận đối với nước thải chế biến thực phẩm. Thay vì chỉ xử lý như một loại chất thải, công nghệ này hướng tới thu hồi các dưỡng chất còn giá trị để tái sử dụng, qua đó tạo thêm nguồn thu và giảm chi phí xử lý.
Theo đại diện của VNF, nước thải từ quá trình chế biến thực phẩm có thể chứa protein, chất béo và phốt pho hữu cơ. RetriV sử dụng polymer sinh học, chủ yếu là chitosan có nguồn gốc từ vỏ giáp xác, để tạo bông và thu hồi các dưỡng chất này. Phần dưỡng chất sau thu hồi có thể tiếp tục được xử lý để sử dụng trong thức ăn chăn nuôi, phân bón hoặc các chuỗi giá trị khác. Qua đó, RetriV từng bước chuyển bài toán xử lý môi trường thành cơ hội tạo giá trị kinh tế từ chính dòng thải.
Các thử nghiệm được công bố cho thấy khả năng tạo giá trị kinh tế từ công nghệ này. Tại một nhà máy surimi, hệ thống thu hồi gần 4 kg protein/m³ nước thải, giảm tới 70% phát thải carbon và đạt ROI lên tới 200%. Một thử nghiệm khác ghi nhận hơn 90% dưỡng chất trong nước thải được thu hồi để tái sử dụng làm thức ăn chăn nuôi.
RetriV được phát triển trên nền tảng nghiên cứu và phát triển (R&D) của VNF trong lĩnh vực xử lý phụ phẩm đầu, vỏ tôm. Qua nhiều năm, doanh nghiệp từng bước phát triển các sản phẩm từ chitin, chitosan, protein, peptide, astaxanthin và một số nguyên liệu sinh học, phục vụ các lĩnh vực thực phẩm, dinh dưỡng, nông nghiệp, chăn nuôi, thủy sản và chăm sóc thú cưng. VNF hiện định hướng đưa giải pháp RetriV tiếp cận thị trường quốc tế, trước mắt là Australia và New Zealand.
Nâng cấp giá trị của phụ phẩm nông nghiệp
VNF được thành lập năm 1993 tại Cà Mau, trong bối cảnh ngành chế biến tôm tại vùng đất cực Nam đang hình thành và phát triển mạnh. Sự hiện diện của nguồn nguyên liệu tôm dồi dào trở thành một trong những nền tảng quan trọng để doanh nghiệp xây dựng hoạt động sản xuất, đồng thời đặt ra bài toán xử lý lượng lớn phụ phẩm phát sinh trong quá trình chế biến.
Thay vì chỉ xem đầu, vỏ tôm là phần bỏ đi, VNF lựa chọn hướng nghiên cứu sâu hơn: tìm kiếm những thành phần có giá trị nằm bên trong nguồn phụ phẩm này. Qua nhiều năm đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, doanh nghiệp từng bước hình thành năng lực công nghệ về chitin, chitosan, protein, peptide, astaxanthin và các hợp chất sinh học khác.
Từ đầu và vỏ tôm, VNF đã nghiên cứu và phát triển hơn 220 ứng dụng thương mại Sản lượng đầu vỏ tôm doanh nghiệp xử lý bình quân 50 nghìn tấn /năm, tạo ra 15 nghìn tấn nguyên liệu sinh học. 30% sản lượng này phục vụ thị trường xuất khẩu
Bà Trần Vân Ty, giám đốc dự án RetriV chia sẻ, với VNF, giá trị không nằm ở việc “tận dụng” phụ phẩm theo nghĩa đơn thuần. Mục tiêu lớn hơn là nâng cấp giá trị của nguyên liệu: từ phụ phẩm thành nguyên liệu sinh học, từ nguyên liệu thành sản phẩm, rồi từ công nghệ sản phẩm phát triển thành các giải pháp có khả năng thương mại hóa.
“Đó cũng là logic của kinh tế tuần hoàn mà VNF đang theo đuổi – kéo dài vòng đời của tài nguyên, giảm lượng chất thải phải xử lý và đồng thời tạo thêm giá trị kinh tế”, bà Ty nói.
Từ phụ phẩm tôm đến “mỏ vàng” dinh dưỡng trong nước thải, câu chuyện của VNF và RetriV cho thấy một hướng đi đáng chú ý của kinh tế tuần hoàn: không chỉ giảm chất thải, mà biến chất thải thành tài sản; không chỉ tạo ra sản phẩm xanh, mà tạo ra một mô hình kinh doanh có khả năng sinh lời từ chính những nguồn tài nguyên từng bị bỏ phí.
Cẩm Thủy
