Theo TS. Trần Văn, Nghị quyết 79 tiếp tục khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt công nghệ, chuyển đổi số và các ngành kinh tế chiến lược. Trong bối cảnh Việt Nam cam kết mạnh mẽ với mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero), yêu cầu chuyển dịch xanh không còn là lựa chọn, mà là điều kiện then chốt để bảo đảm tăng trưởng bền vững và hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Đối với lĩnh vực năng lượng, chuyển dịch xanh gắn chặt với bài toán an ninh năng lượng. Nền kinh tế tăng trưởng nhanh, hướng tới mục tiêu hai con số từ năm 2026, đòi hỏi nguồn cung năng lượng ổn định, đa dạng và ngày càng sạch hơn. Điều này đặt Petrovietnam trước một sứ mệnh mới: không chỉ khai thác, sản xuất dầu khí theo mô hình truyền thống, mà phải trở thành tập đoàn năng lượng tích hợp, đóng vai trò dẫn dắt quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch, năng lượng ít carbon.
Phân tích của TS. Trần Văn cho thấy, tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 79 là yêu cầu các tập đoàn kinh tế nhà nước lớn như Petrovietnam, EVN, Viettel, TKV,… chuyển từ vai trò sản xuất truyền thống sang dẫn dắt an ninh năng lượng, an ninh số và các ngành kinh tế chiến lược. Với Petrovietnam, điều này thể hiện rõ ở định hướng phát triển LNG, điện khí, điện gió ngoài khơi, nhiên liệu sạch, các công nghệ mới phục vụ giảm phát thải,…
LNG được xem là “nhiên liệu chuyển tiếp” quan trọng, vừa bảo đảm nguồn cung ổn định cho hệ thống điện, vừa giảm đáng kể phát thải so với than. Với lợi thế về hạ tầng, kinh nghiệm và khả năng triển khai các dự án quy mô lớn, Petrovietnam được kỳ vọng đóng vai trò nòng cốt trong chuỗi LNG từ nhập khẩu, kho cảng, tái hóa khí đến phát điện và phân phối. Đây không chỉ là câu chuyện kinh doanh, mà là nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng trong giai đoạn chuyển đổi.
Cùng với đó, điện gió ngoài khơi và các dạng năng lượng tái tạo mới là “địa hạt” thể hiện rõ vai trò tiên phong của kinh tế nhà nước. Các dự án tỷ USD, rủi ro cao, thời gian thu hồi vốn dài đòi hỏi năng lực tài chính, quản trị và sự bảo đảm của Nhà nước, những yếu tố mà Petrovietnam hoàn toàn có thể đáp ứng. Khi Petrovietnam tham gia với vai trò “vốn mồi”, doanh nghiệp tư nhân sẽ được kéo vào chuỗi cung ứng, từ thiết bị, dịch vụ kỹ thuật đến vận hành, bảo dưỡng, góp phần tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ cho toàn nền kinh tế.
TS. Trần Văn nhấn mạnh, để các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) thực sự trở thành lực lượng dẫn dắt chuyển dịch xanh, điều kiện tiên quyết là phải điều chỉnh cơ chế quản trị theo hướng thị trường và chuẩn mực quốc tế. Nghị quyết 79 đã đặt ra yêu cầu tách bạch nhiệm vụ chính trị với hoạt động kinh doanh, hạch toán đầy đủ theo thị trường, tăng trách nhiệm giải trình của lãnh đạo doanh nghiệp.
Đặc biệt, việc chuyển tư duy từ quản lý theo nhiệm kỳ sang chiến lược dài hạn có ý nghĩa quan trọng với các dự án năng lượng xanh, vốn đòi hỏi tầm nhìn 20-30 năm. Cùng với đó là chuyển từ can thiệp hành chính sang hậu kiểm, trao quyền tự chủ cao hơn cho doanh nghiệp trong quyết định đầu tư, lựa chọn đối tác và công nghệ. Minh bạch hóa đấu thầu, tính đúng, tính đủ chi phí sẽ giúp các DNNN vận hành theo logic kinh tế, thay vì phụ thuộc vào cơ chế xin – cho.
Theo TS. Trần Văn, một điểm mới đáng chú ý của Nghị quyết 79 là mở rộng và làm rõ các nguồn vốn được phép sử dụng để đầu tư vào DNNN chiến lược. Việc cho phép sử dụng nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước để tăng vốn điều lệ, cho phép doanh nghiệp giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư hoặc nhận vốn từ SCIC, đã tạo dư địa tài chính lớn cho các dự án chuyển dịch xanh. Đây là bước tiến quan trọng so với khung pháp lý trước đó, đồng thời tạo nền tảng cải thiện giá trị tài sản và định giá doanh nghiệp trong dài hạn.
Ở tầm nhìn dài hạn, chuyển dịch xanh không chỉ giúp Petrovietnam và các DNNN hoàn thành sứ mệnh trong nước, mà còn mở ra con đường hội nhập sâu rộng với thị trường năng lượng toàn cầu. Tham gia các dự án LNG, điện gió ngoài khơi, mua bán – sáp nhập quốc tế để tiếp cận công nghệ lõi sẽ giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh.
TS. Trần Văn khẳng định, khi các DNNN như Petrovietnam, EVN, Viettel… làm tốt vai trò “đầu tàu” dẫn dắt đầu tư, công nghệ và chuỗi cung ứng, hiệu ứng lan tỏa sẽ góp phần kích hoạt đầu tư xã hội, giảm chi phí vốn, cải thiện hiệu quả sử dụng nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Đó chính là tinh thần mà Nghị quyết 79-NQ/TW hướng tới: kinh tế nhà nước không chỉ giữ vai trò chủ đạo, mà còn là lực lượng tiên phong mở đường cho tương lai xanh, an toàn và hội nhập của nền kinh tế Việt Nam.
Đình Khương
