Theo cơ quan phụ trách khí hậu của Liên hợp quốc, các tín chỉ đầu tiên được cấp theo cơ chế mới liên quan tới dự án cung cấp bếp đun củi hiệu suất cao tại Myanmar. Dự án này giúp cải thiện chất lượng không khí trong các hộ gia đình và giảm áp lực khai thác rừng tại địa phương.
Chương trình được triển khai với sự phối hợp của một doanh nghiệp Hàn Quốc. Lượng tín chỉ carbon tạo ra từ dự án sẽ được tính vào mục tiêu khí hậu của cả Hàn Quốc và Myanmar. Trong khuôn khổ Cơ chế Ghi nhận theo Thỏa thuận Paris (PACM), do áp dụng phương pháp tính toán chặt chẽ và thận trọng hơn, lượng phát thải được ghi nhận để cấp tín chỉ tại mỗi quốc gia sẽ giảm khoảng 40% so với cơ chế trước đây.
Bà Jacqui Ruesga, Phó Chủ tịch cơ quan giám sát PACM của Liên hợp quốc, cho rằng việc phát hành lô tín chỉ đầu tiên cho thấy hệ thống mới đang từng bước đi vào vận hành, dựa trên niềm tin vào nỗ lực toàn cầu nhằm xây dựng khuôn khổ quản lý tín chỉ carbon minh bạch và hiệu quả.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 2 tỷ người trên thế giới hiện vẫn sử dụng bếp lửa truyền thống hoặc các loại bếp chạy bằng dầu hỏa, than đá hay sinh khối như củi, phụ phẩm nông nghiệp và phân gia súc. Thực trạng này làm gia tăng ô nhiễm không khí và gây ra hàng triệu ca tử vong mỗi năm.
Giám đốc Khí hậu Liên hợp quốc Simon Stiell nhận định, các giải pháp nấu ăn sạch không chỉ bảo vệ sức khỏe mà còn góp phần bảo tồn rừng, giảm phát thải khí nhà kính và trao quyền cho phụ nữ, trẻ em gái – những nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ ô nhiễm không khí trong gia đình.
Ông Stiell cũng nhấn mạnh tiềm năng to lớn mà thị trường carbon của Liên hợp quốc có thể mang lại cho các khu vực trên thế giới, đặc biệt trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường ngày càng được siết chặt, cùng với việc thiết lập các hàng rào bảo vệ, tiêu chí nghiêm ngặt và cơ chế khiếu nại minh bạch nhằm bảo đảm tính toàn vẹn, bao trùm và hiệu quả của chính sách.
Tuy vậy, WHO cảnh báo rằng nếu duy trì tốc độ triển khai như hiện nay, đến năm 2030 chỉ khoảng 78% dân số toàn cầu có thể tiếp cận các giải pháp nấu ăn sạch.
Trước đó, năm 2024, các quy định mới cho cơ chế thị trường carbon đã được thông qua tại Hội nghị lần thứ 29 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP29) tổ chức tại Azerbaijan.
Ngọc Ánh
