Ngày 24/7, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức khởi động Dự án “Quản lý bền vững các chất được kiểm soát theo Nghị định thư Montreal” (SMS-MP). Dự án được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam đẩy nhanh quá trình loại trừ các chất làm suy giảm tầng ozone, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam tham gia Công ước Vienna và Nghị định thư Montreal từ năm 1994. Sau hơn 30 năm thực hiện các cam kết quốc tế, Việt Nam đã từng bước loại bỏ nhiều chất gây suy giảm tầng ozone, đồng thời kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng các chất HCFC và HFC – những tác nhân không chỉ ảnh hưởng đến tầng ozone mà còn góp phần làm gia tăng hiện tượng nóng lên toàn cầu.
Song song với việc hoàn thiện chính sách quản lý, Việt Nam cũng nhận được sự hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế trong chuyển giao công nghệ, giúp nhiều doanh nghiệp chuyển đổi sang các dây chuyền sản xuất và công nghệ làm lạnh thân thiện với môi trường. Năm 2023, Việt Nam tiếp tục tham gia Cam kết làm mát toàn cầu, khẳng định quyết tâm thúc đẩy các giải pháp phát triển bền vững và sử dụng năng lượng hiệu quả.
Theo thống kê của Ban Thư ký Ozone quốc tế, đến tháng 8/2025, các hoạt động quản lý và loại trừ các chất được kiểm soát theo Nghị định thư Montreal đã giúp Việt Nam cắt giảm khoảng 240 triệu tấn CO₂ tương đương. Đây là kết quả đáng ghi nhận trong nỗ lực giảm phát thải và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Tiếp nối những kết quả này, Dự án SMS-MP sẽ được triển khai trong giai đoạn 2026-2031 bằng nguồn viện trợ không hoàn lại từ Quỹ Đa phương thực hiện Nghị định thư Montreal.
Mục tiêu trọng tâm của dự án là hỗ trợ Việt Nam loại trừ 97,5% mức tiêu thụ cơ sở các chất HCFC vào năm 2030 và giảm 10% mức tiêu thụ cơ sở các chất HFC từ năm 2029, qua đó bảo đảm thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu – Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết dự án phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế phát thải thấp của Việt Nam. Việc giảm dần các chất làm suy giảm tầng ozone không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn hỗ trợ thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và thúc đẩy đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp.
Theo kế hoạch, dự án sẽ tập trung vào bốn nhóm nhiệm vụ chính, gồm chuyển đổi công nghệ sản xuất thân thiện với môi trường; nâng cao năng lực cho đội ngũ kỹ thuật viên; tăng cường quản lý hoạt động xuất nhập khẩu các chất được kiểm soát; đồng thời hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật để đáp ứng yêu cầu của Nghị định thư Montreal trong giai đoạn mới.
Việc triển khai Dự án SMS-MP được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để Việt Nam tiếp tục bảo vệ tầng ozone, giảm phát thải khí nhà kính và xây dựng nền kinh tế phát triển theo hướng xanh, bền vững, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường sống cho các thế hệ tương lai.
HCFC và HFC là hai loại môi chất lạnh (gas điều hòa, tủ lạnh) dạng hợp chất chứa các nguyên tố hydro, carbon, flo và có thêm clo (đối với HCFC). Chúng được dùng phổ biến trong các thiết bị làm lạnh, nhưng khác nhau cơ bản về thành phần hóa học và mức độ ảnh hưởng đến môi trường.
Trần Tiến
