Theo kế hoạch vừa được UBND TPHCM ban hành, thành phố đặt mục tiêu mỗi năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình lắp đặt, sử dụng ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ. Mức phát triển này tương đương khoảng 20% tổng công suất lắp đặt theo kế hoạch giai đoạn 2026-2030.
Nhu cầu điện tại TPHCM đang tiếp tục tăng mạnh, nhất là trong các tháng cao điểm nắng nóng, theo chinhphu.vn. Trên mái nhiều trung tâm thương mại, siêu thị và nhà xưởng, hàng nghìn tấm pin mặt trời đã được lắp đặt để phục vụ hệ thống điều hòa, kho lạnh, chiếu sáng và vận hành thiết bị.
Trong lĩnh vực bán lẻ, nhiều doanh nghiệp lớn đã đẩy nhanh đầu tư điện mặt trời. Central Retail Việt Nam cho biết đã triển khai hệ thống ĐMTMN tại 32 trung tâm thương mại GO! và mini go! trên cả nước, giúp giảm bình quân khoảng 14% lượng điện tiêu thụ và đáp ứng khoảng 30% nhu cầu vận hành tại mỗi điểm lắp đặt.
Tương tự, MM Mega Market Việt Nam đã triển khai hệ thống tại 16 trung tâm, giúp giảm khoảng 5.000-7.000 tấn CO₂ phát thải mỗi năm. Trong khi đó, Saigon Co.op ước tính việc đầu tư đồng bộ điện mặt trời mái nhà có thể giúp tiết kiệm hơn 350 tỉ đồng trong 25 năm vận hành, đồng thời giảm khoảng 5.000 tấn CO₂ mỗi năm.
Theo Tổng công ty Điện lực TPHCM (EVNHCMC), đến nay thành phố có 23.669 hệ thống ĐMTMN đấu nối lưới điện với tổng công suất khoảng 1.864,6 MWp. Phần lớn thuộc nhóm hộ dân và khách hàng cá nhân, kế đến là doanh nghiệp, nhà xưởng và trung tâm thương mại.
Đáng chú ý, hiện có gần 1.940 hệ thống công suất từ 100 kWp trở lên, chủ yếu thuộc các cơ sở sản xuất và kinh doanh. Tuy nhiên, theo ngành điện, quy mô hiện nay vẫn còn khá nhỏ so với tiềm năng phát triển của TPHCM, địa phương có khoảng 1.400-1.700 giờ nắng mỗi năm.
Dù được đánh giá là có thời gian hoàn vốn tương đối nhanh, khoảng hơn 4 năm, song điện mặt trời mái nhà vẫn đối mặt nhiều rào cản như chi phí đầu tư ban đầu, yêu cầu kỹ thuật và khả năng lưu trữ điện.
Hiệp hội Năng lượng tái tạo TPHCM cho rằng cần có các chính sách đột phá hơn như ưu đãi thuế giá trị gia tăng, tín dụng xanh với lãi suất khoảng 5-6%/năm và đơn giản hóa thủ tục đầu tư để thúc đẩy thị trường phát triển nhanh hơn.
Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia đề xuất áp dụng cơ chế tính giá điện theo khung giờ nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư thêm hệ thống lưu trữ năng lượng. Điều này không chỉ giúp tối ưu chi phí vận hành mà còn tăng khả năng tự chủ nguồn điện tại chỗ.
Theo kế hoạch của UBND TPHCM, trong năm 2026 thành phố phấn đấu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ, riêng các tháng cao điểm nắng nóng tiết kiệm ít nhất 10%. Đồng thời, các chương trình điều chỉnh phụ tải điện và dịch chuyển phụ tải cũng sẽ được triển khai đồng bộ để giảm áp lực cung ứng điện cho hệ thống quốc gia.
Theo EVNHCMC, TPHCM hiện có khoảng 3,8 triệu hộ dân. Nếu mỗi năm khoảng 10% hộ gia đình lắp đặt ĐMTMN, thành phố sẽ hình thành một nguồn điện phân tán quy mô lớn, vừa đáp ứng nhu cầu tại chỗ, vừa giảm áp lực đầu tư nguồn điện tập trung.
Trong bối cảnh tăng trưởng điện thương phẩm tại TPHCM luôn ở mức cao, điện mặt trời mái nhà đang dần được nhìn nhận không chỉ là giải pháp tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp và người dân, mà còn là một phần của chiến lược chuyển đổi xanh và bảo đảm an ninh năng lượng đô thị trong dài hạn.
Nhất Sơn
