Theo số liệu tổng hợp từ các Tổng công ty Điện lực, tính đến hết tháng 8/2026, toàn hệ thống ghi nhận 134.410 hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất lắp đặt trên 11.450 MWp.
Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) nhấn mạnh, trên thực tế, số lượng hệ thống và tổng công suất điện mặt trời mái nhà tự sản xuất và tự tiêu thụ đã lắp đặt có thể cao hơn do một số tổ chức, cá nhân chưa thực hiện thông báo hoặc đăng ký theo quy định.
Từ ngày Nghị định số 243 có hiệu lực (26/6/2026) đến hết ngày 31/7/2026, toàn hệ thống ghi nhận 5.928 hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ phát triển mới, với tổng công suất khoảng 213,9 MWp. Song, số hệ thống đăng ký bán phần điện dư vẫn còn thấp, chỉ khoảng 1,2% trong tổng số hệ thống được phát triển mới.
Mới đây, Bộ Công Thương cũng đề nghị UBND cấp tỉnh khẩn trương nghiên cứu xây dựng, báo cáo HĐND cấp tỉnh kịp thời ban hành chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ theo thẩm quyền và nhiệm vụ quy định của Luật Điện lực năm 2024 để áp dụng trên địa bàn tỉnh.
Cùng với đó, các địa phương cũng được yêu cầu xây dựng chương trình tuyên truyền, hỗ trợ hộ gia đình trên địa bàn trong việc lắp đặt điện mặt trời mái nhà gắn với BESS theo quy định tại Nghị định số 243/2026. Trong đó cho phép các bên thỏa thuận mua bán sản lượng điện dư với tỷ lệ cao hơn 50% trong giai đoạn từ khi nghị định có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030, nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định; sau thời điểm này, tỷ lệ mua điện dư thực hiện theo mức tối đa 50%.
EVN cho biết, một số khó khăn chủ yếu mà khách hàng đang gặp phải là chưa nắm đầy đủ các quy định mới về thủ tục thông báo/đăng ký, điều kiện bán điện dư, sản lượng và giá mua điện dư; một số hệ thống đã lắp đặt nhưng chưa thực hiện thông báo/đăng ký theo quy định; hồ sơ kỹ thuật còn phụ thuộc nhiều vào đơn vị cung cấp, lắp đặt thiết bị.
Theo đó, EVN có hướng dẫn cụ thể hơn về những nội dung được các Tổng công ty Điện lực kiến nghị liên quan đến lắp đặt điện mặt trời mái nhà và bán điện dư lên lưới.
Cụ thể, về nội dung thỏa thuận mua sản lượng điện dư với tỷ lệ cao hơn 50% trong hợp đồng và tỷ lệ tối đa có thể mua, EVN cho biết Nghị định số 243 quy định: “Từ ngày Nghị định này có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030, hai bên được thỏa thuận để mua bán sản lượng điện dư với tỷ lệ cao hơn 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của nguồn điện mặt trời mái nhà theo cường độ bức xạ trong trường hợp lưới điện tại khu vực đấu nối bảo đảm khả năng tiếp nhận, việc mua bán sản lượng điện dư đáp ứng điều kiện vận hành an toàn lưới điện và phương thức vận hành hệ thống điện theo quy định”.
Trong khi đó, điểm b khoản 2 Điều 14 không quy định mức tỷ lệ tối đa cụ thể đối với trường hợp này. Vì vậy, bên mua điện dư căn cứ khả năng tiếp nhận của lưới điện tại khu vực đấu nối, điều kiện vận hành an toàn lưới điện và phương thức vận hành hệ thống điện theo quy định để thỏa thuận tỷ lệ mua bán sản lượng điện dư với bên bán điện dư.
Tương tự, việc mua bán điện dư từ nguồn điện mặt trời mái nhà lắp đặt tại công trình là tài sản công cũng đã có quy định rõ trong Nghị định số 243.
Cụ thể, việc mua bán sản lượng điện dư của nguồn điện mặt trời mái nhà lắp đặt trên công trình là tài sản công phải bảo đảm tuân thủ quy định tại Nghị định số 243 và quy định pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, quy định pháp luật khác có liên quan và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của bên bán điện dư.
Nghị định số 58 cũng quy định rõ bên bán điện dư chịu trách nhiệm về tính chính xác, đầy đủ và hiệu lực pháp lý của các tài liệu trong hồ sơ đề nghị bán sản lượng điện dư làm căn cứ ký hợp đồng mua bán điện.
Theo đó, bên bán điện dư có trách nhiệm bảo đảm việc bán sản lượng điện dư phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của mình, tuân thủ pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công và chịu trách nhiệm về tính chính xác, đầy đủ, hiệu lực pháp lý của hồ sơ, tài liệu cung cấp cho bên mua điện dư.
Các Tổng công ty Điện lực, Công ty Điện lực căn cứ quy định để thực hiện việc mua bán điện theo thẩm quyền, phân cấp; không thực hiện việc thẩm định, quyết định hoặc hướng dẫn quản lý, sử dụng tài sản công thay cho cơ quan, người có thẩm quyền.
Trường hợp việc bán sản lượng điện dư có nội dung thuộc phạm vi phải thực hiện thủ tục theo pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, bên bán điện dư có trách nhiệm thực hiện theo quy định.
Trường hợp phát sinh vướng mắc về điều kiện, trình tự, thủ tục hoặc thẩm quyền trong quản lý, sử dụng tài sản công, bên bán điện dư làm việc với cơ quan có thẩm quyền về quản lý tài sản công để được xem xét, hướng dẫn theo quy định.
Tâm An
