Chương trình Hành động Thúc đẩy Chuyển đổi Điện mặt trời (Solar ATAP) có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 nhằm kế thừa những nỗ lực của Chương trình bù trừ điện năng (NEM) trước đó của Malaysia.
Mục tiêu là tối đa hóa việc sử dụng mái nhà để phát điện mặt trời bằng cách khuyến khích các hộ gia đình bán lượng điện dư thừa lên lưới điện. Hạn mức công suất được ấn định ở mức 100% nhu cầu tối đa của người tiêu dùng, hoặc tối đa 1MW.
Sau khi NEM kết thúc vào tháng 6/2025, Chính phủ đã triển khai Solar ATAP để tiếp tục thúc đẩy lắp đặt điện mặt trời mái nhà cho các hộ gia đình, khu thương mại và công nghiệp.
Cơ quan Phát triển Năng lượng Bền vững Malaysia (SEDA) cho biết trong một tuyên bố: “Chương trình cung cấp một cơ chế minh bạch và hài hòa về chi phí để người tiêu dùng lắp đặt, vận hành hệ thống điện mặt trời phục vụ nhu cầu tự dùng, đồng thời cho phép lượng điện dư thừa được xuất lên lưới điện”.
Bằng việc cho phép chủ sở hữu hệ thống điện mặt trời mái nhà xuất lượng điện dư thừa lên lưới để khấu trừ điện năng tiêu thụ, Solar ATAP vẫn duy trì các nguyên tắc cốt lõi của chương trình NEM trước đây.
Hạn mức công suất lắp đặt hệ thống điện mặt trời cho khách hàng ngoài hộ gia đình được ấn định ở mức 100% nhu cầu tối đa của khách hàng, hoặc 1 MW. Đối với khách hàng hộ gia đình, hạn mức dao động từ 5-15kW.
Khi hợp đồng Solar ATAP bắt đầu, thời hạn sẽ kéo dài trong 10 năm. Sau thời gian đó, hệ thống sẽ chuyển sang chế độ hoàn toàn tự dùng; mọi lượng điện dư thừa xuất lên lưới sẽ không được khấu trừ hay cộng dồn.
Công suất được phân bổ theo nguyên tắc đăng ký trước phục vụ trước (first-come-first-served). Chính phủ sẽ quyết định ngày bắt đầu cũng như ngày kết thúc chương trình.
Malaysia hy vọng các hướng dẫn này sẽ thúc đẩy sự tham gia rộng rãi hơn vào quá trình triển khai năng lượng tái tạo, đồng thời tăng cường tính công bằng và minh bạch trong toàn ngành.
Chương trình áp dụng cho điện mặt trời mái nhà, nhưng các bãi đậu xe có mái che và lối đi bộ có mái che cũng có thể được đưa vào với điều kiện chúng nằm trong cùng khuôn viên của người đăng ký.
Người dân muốn tham gia chương trình Solar ATAP có thể mua đứt hệ thống điện mặt trời bằng tiền mặt, vay cá nhân hoặc thẻ tín dụng. Người đăng ký cũng có thể lựa chọn mua điện mặt trời bằng cách ký hợp đồng mua bán điện (PPA) với các nhà đầu tư. Việc này có thể được thực hiện thông qua chương trình thuê hệ thống hoặc kết hợp cả hai hình thức, theo đề xuất của các nhà đầu tư điện mặt trời đã đăng ký.
Theo SEDA, người đăng ký Solar ATAP phải đáp ứng một bộ tiêu chí. Họ phải là khách hàng đã đăng ký của đơn vị điện lực Tenaga Nasional Berhad và chỉ những người chưa đăng ký theo các chương trình Tự dùng (SelCo) hoặc NEM mới đủ điều kiện.
Trong quá trình nộp đơn cung ứng, nhóm hộ gia đình bắt buộc phải thực hiện Nghiên cứu Đánh giá Kết nối, sau đó người tiêu dùng mới có thể đăng ký tham gia Solar ATAP.
Bất kỳ khách hàng nào đồng thời là đơn vị phát điện – bao gồm nhưng không giới hạn ở các đơn vị đồng phát, nguồn cấp ngược, hoặc các tài khoản TNB đăng ký dưới dạng công tơ phụ cho người thuê trong sơ đồ nhiều khách thuê – đều không đủ điều kiện đăng ký Solar ATAP.
Theo số liệu mới nhất từ Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA), công suất điện mặt trời tích lũy của Malaysia vào cuối năm 2024 đã đạt 2.306MW.
Tâm An
