Việt Nam là nước có ngành công nghiệp nhựa thuộc loại mạnh ở Đông Nam Á và trên thế giới, chiếm 2,3% tổng giá trị giao dịch thương mại ngành nhựa toàn cầu, nhưng cũng là nước có lượng rác thải nhựa đứng thứ tư toàn cầu. Đó là tiềm năng phát triển của ngành công nghiệp tái chế nhựa.
“Vòng lặp không tưởng” của hạt nhựa tái sinh
Cơ sở tại Khu công nghiệp Long Hậu, Tây Ninh của Airspeed Manufacturing Việt Nam chuyên về mảng chế tạo khuôn mẫu chính xác cao và ép phun linh kiện nhựa. Nhà máy Long Hậu có công nghệ xử lý Internal PIR (Post-Industrial Recycled) – tức tái chế sau công nghiệp, gồm thu gom, phân loại, nghiền và tái chế trực tiếp toàn bộ các phần nhựa thừa, phế phẩm phát sinh trong quá trình sản xuất tại nhà máy.
Các kỹ sư chuyên ngành nhựa giải thích nhựa qua mỗi lần xử lý nhiệt thường bị “giòn” do đứt gãy liên kết polymer. Vì thế, các doanh nghiệp thực hiện tái chế Internal PIR chỉ trộn 10-20% nhựa tái chế để đảm bảo an toàn và chỉ tái chế trung bình 3-5 lần. Nhưng Airspeed Việt Nam nâng tỷ lệ sử dụng nhựa tái sinh lên 30-70% tùy theo loại sản phẩm và có thể xoay vòng tái sinh đến 10 lần. Đạt được các thông số này là nhờ vào “khả năng làm chủ các biến số kỹ thuật” của đội ngũ kỹ sư Airspeed Việt Nam và hệ thống kiểm định “không thỏa hiệp”, giúp duy trì số lần tái chế kỷ lục. “Mọi sản phẩm ở đây đều phải vượt qua các kiểm nghiệm khắt khe về kích thước, độ bền cơ lý, các chỉ số môi trường và tiêu chuẩn ngoại quan trước khi xuất xưởng”, CEO Bùi Đức Thọ giải thích với Kinh tế Sài Gòn.
Là hãng con thuộc tập đoàn mẹ đặt trụ sở chính ở Mỹ, Airspeed Việt Nam hiện có ba nhà máy tại Tây Ninh, chuyên sản xuất linh kiện nhựa và kim loại, cáp và dây nối điện tử, và khuôn mẫu nhựa chính xác. Nhờ chất lượng sản phẩm cao nhưng giá thành thấp hơn các chi nhánh tại Trung Quốc, Malaysia và các nơi khác, tập đoàn mẹ đã nhanh chóng chuyển bớt năng lực sản xuất về ba nhà máy ở Tây Ninh. Airspeed Việt Nam cũng đang lên kế hoạch cho nhà máy thứ tư.
Các nhà máy bao bì và nhựa kỹ thuật tại Việt Nam đang đầu tư mạnh vào hệ thống máy tạo hạt nhựa mini ngay tại dây chuyền để tận dụng 100% phế phẩm. Thông thường tỷ lệ hao hụt trong quá trình sản xuất nhựa khoảng 3-10% tại vòi phun, ống phun, màng biên, các mối thừa hay sản phẩm lỗi. Tái chế tối đa nguồn nhựa “đầu thừa đuôi thẹo” này là giấc mơ của nhiều doanh nghiệp sản xuất. Bởi loại nhựa PIR có độ tinh khiết, độ bền kéo và độ trong suốt… mà nhựa tái chế từ rác thải nhựa không thể đáp ứng do bị nhiễm bẩn màu và mùi.
Nhựa PIR lên ngôi
Airspeed Việt Nam đang là một trong những điểm sáng tái chế tại nguồn. Song song với dòng chảy Internal PIR, dịch vụ thu gom và xử lý phế liệu công nghiệp (External PIR) cũng đang hình thành một phân khúc thị trường chuyên nghiệp, rất đáng chú ý. Các khu công nghiệp ở Bắc Ninh, Bắc Giang trước đây đã khẳng định vị thế là “hub” (trung tâm) nguyên liệu PIR chất lượng cao nhờ mật độ tập trung dày đặc của các tập đoàn nước ngoài trong lĩnh vực điện tử và xe hơi. Khác với nguồn rác thải nhựa tiêu dùng hỗn tạp, nguồn PIR tại đây được phân loại cực tốt ngay từ khâu sản xuất, chẳng hạn như nhựa ABS, PC, nylon từ linh kiện điện tử hoặc PP, PE từ bao bì công nghiệp… Điều này tạo điều kiện cho các đơn vị tái chế chuyên nghiệp tạo ra hạt nhựa tái sinh có đặc tính vật lý gần tương đương nhựa nguyên sinh. Trong khi đó, ở khu vực phía Nam, Đồng Nai, TPHCM cũ và Bình Dương cũ chiếm ưu thế với hơn 60% thị phần tái chế nhựa công nghiệp nhờ bề dày của ngành sản xuất bao bì và hàng gia dụng.
Làn sóng nhựa PIR còn đến từ áp lực “xanh hóa” của chuỗi cung ứng toàn cầu. Hiện các đối tác nội địa của các hãng điện tử lớn như Samsung, LG hay các tập đoàn dệt may, giày da quốc tế đang phải đáp ứng tỷ lệ nhựa PIR nhất định trong bao bì và linh kiện để đạt chứng chỉ GRS (Global Recycled Standard) – như giải thích của CEO Bùi Đức Thọ. Ông cũng nói rằng sử dụng nhựa PIR giúp doanh nghiệp giảm chi phí giá vốn hàng bán (COGS) đáng kể do quy trình xử lý đơn giản hơn nhựa sau tiêu dùng (rác nhựa) do không cần tẩy rửa mạnh hay khử mùi phức tạp.
Tính theo sản lượng và giá trị sản xuất, mảng nhựa bao bì chiếm 35%, nhựa xây dựng 25%, nhựa gia dụng 22% và nhựa kỹ thuật, công nghệ cao 18%. “Báo cáo ngành nhựa” của hãng FPT Securities công bố hồi tháng 12/2025 nói rằng: Ngành nhựa Việt Nam đang hưởng lợi khi giá dầu và khí thế giới đang ổn định, giá hạt nhựa thấp và triển vọng ngắn và trung hạn (từ 1-5 năm tới) là “khả quan” đặc biệt ở mảng nhựa xây dựng. Tuy vậy, cuộc chiến Trung Đông đã khiến tình hình thật sự đảo ngược từ đầu tháng 3/2026.
Hồ Nguyên Thảo
