BloombergNEF, đơn vị nghiên cứu thị trường năng lượng thuộc Tập đoàn Bloomberg, vừa công bố báo cáo cho biết tổng vốn đầu tư vào lĩnh vực năng lượng tái tạo tại Việt Nam trong nửa đầu năm 2026 đạt khoảng 4,2 tỷ USD. Mức này tăng gấp 4 lần so với cùng kỳ năm trước, đưa Việt Nam lên vị trí dẫn đầu khu vực Đông Nam Á.
BloombergNEF nhận định rằng việc triển khai rộng rãi hình thức ký hợp đồng trực tiếp với các nhà phát điện sẽ tạo động lực thu hút nguồn vốn tư nhân và góp phần giảm tỷ lệ phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu. Tính đến ngày 14 tháng 10 năm 2026, tổng công suất điện sạch theo các thỏa thuận mua bán ngoài hợp đồng cung cấp điện thông thường đạt khoảng 300 MW, trong đó có 250 MW thuộc các dự án đã khởi công và ký thỏa thuận sơ bộ nhưng chưa hoàn tất thủ tục ký hợp đồng mua bán điện.
Thị trường đã ghi nhận giao dịch DPPA thực hiện thành công. Cụ thể, từ ngày 1 tháng 6, Công ty Samsung Electronics Việt Nam – Chi nhánh Thái Nguyên đã ký hợp đồng mua điện tái tạo qua lưới điện quốc gia theo cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), lấy nguồn từ Nhà máy Điện mặt trời Đức Huệ 2, tỉnh Tây Ninh. Nhà máy do Công ty Cổ phần Điện TTC Đức Huệ – Long An đầu tư và phát triển, có công suất thiết kế 49 MWp, tương đương 41,4 MWac. Đây là giao dịch tiêu biểu, khẳng định cơ chế DPPA qua lưới quốc gia đã đi vào hoạt động thực tế, mở rộng nguồn cung điện sạch cho các doanh nghiệp chế biến, sản xuất.
Hiện nay, cơ chế DPPA được thực hiện trên cơ sở Nghị định số 57/2025/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung theo Nghị định số 243/2026/NĐ-CP. Theo hình thức giao dịch qua lưới điện quốc gia, các nhà phát điện sử dụng năng lượng gió, mặt trời hoặc sinh khối có công suất từ 10 MW trở lên được phép tham gia khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện quy định.
Từ góc độ kinh tế, việc doanh nghiệp ký kết hợp đồng mua điện có tác dụng cố định đầu ra tiêu thụ cho các dự án năng lượng – đây chính là nền tảng vững chắc giúp nhà đầu tư dễ dàng hơn trong việc huy động vốn, bởi đã có sự đảm bảo về doanh thu trong dài hạn. Tuy nhiên, theo đánh giá của BloombergNEF, chỉ mở rộng cơ chế thôi là chưa đủ: phải đi kèm với việc đảm bảo người mua tiếp cận được điện sạch với mức giá hợp lý, cùng với các điều khoản hợp đồng rõ ràng, minh bạch. Chỉ khi có những cơ sở này, cả nhà đầu tư và bên mua mới có thể xây dựng các kế hoạch tài chính dài hạn một cách an toàn.
BloombergNEF cũng chỉ ra những giải pháp cụ thể cho Việt Nam: nâng cao tính công khai, dễ dự báo của chi phí sử dụng lưới và các nghĩa vụ thanh toán trong khuôn khổ DPPA; đồng thời tạo điều kiện để các doanh nghiệp có thể tập hợp, gộp chung nhu cầu điện từ nhiều cơ sở tại các địa điểm khác nhau, giúp tối ưu hóa quy mô và nâng cao hiệu quả giao dịch.
Trang Nhi
