Vấn đề lớn nhất của châu Âu hiện nay không còn là thiếu nguồn điện xanh mà là thiếu năng lực lưu trữ để bảo đảm nguồn cung ổn định và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Theo giới chuyên gia, lượng điện sản xuất tại Đức và nhiều nước châu Âu vào thời điểm ban ngày, khi có nắng và gió mạnh, thường vượt nhu cầu tiêu thụ. Tuy nhiên, do thiếu các hệ thống lưu trữ quy mô lớn, phần điện dư thừa này không thể được tích trữ để sử dụng sau đó. Khi nhu cầu tăng cao vào buổi tối, các nhà máy điện khí đốt và than đá vẫn phải hoạt động để bù đắp thiếu hụt, kéo giá điện tăng mạnh.
Liên minh châu Âu (EU), với mục tiêu đạt trung hòa khí hậu vào năm 2050, hiện tạo ra khoảng một nửa sản lượng điện từ năng lượng tái tạo. Theo Trung tâm Nghiên cứu chung của Ủy ban châu Âu, tổng công suất lưu trữ điện quy mô lớn hiện nay tại châu Âu đạt khoảng 14 GW. Tuy nhiên, khoảng 84 GW công suất lưu trữ mới đang được lên kế hoạch hoặc xây dựng và dự kiến đi vào hoạt động trong vài năm tới.
Theo bộ phận nghiên cứu và phân tích thị trường năng lượng toàn cầu thuộc Bloomberg (BNEF), xu hướng đầu tư vào lưu trữ năng lượng đang tăng nhanh trên toàn cầu, đặc biệt tại châu Á với Trung Quốc và Ấn Độ dẫn đầu. Tại châu Âu, Đức và Italy cũng nổi lên là những thị trường lớn cho các dự án lưu trữ mới nhờ tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng cao.
Một trong những động lực thúc đẩy lĩnh vực này là giá pin lithium-ion liên tục giảm, trung bình khoảng 20% mỗi năm trong thời gian gần đây. EU dự báo đến năm 2030, chi phí pin có thể giảm một nửa so với năm 2022. Khi tính cả các hệ thống lưu trữ tư nhân và cơ sở quy mô lớn, tổng công suất lưu trữ tại EU đã tăng gấp 10 lần kể từ năm 2022. Tuy nhiên, để đạt các mục tiêu khí hậu, công suất này cần tiếp tục tăng lên khoảng 750 GW trong tương lai.
Giáo sư Dirk Uwe Sauer, chuyên gia về hệ thống lưu trữ tại Đại học RWTH Aachen của Đức, cho biết đầu tư vào pin lưu trữ không chỉ giúp tận dụng nguồn điện tái tạo dư thừa mà còn góp phần ổn định giá điện. Theo ông, giá điện tại Đức vào thời điểm giữa trưa (năm ngoái) chỉ khoảng hơn 0,03 euro/kWh, nhưng tăng lên gần 0,18 euro/kWh vào đầu buổi tối khi các nhà máy điện khí đốt và than đá phải tăng công suất.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng chỉ mở rộng hệ thống pin là chưa đủ. Nhiều lưới điện tại châu Âu đã hơn 40 năm tuổi và không được thiết kế để tiếp nhận lượng lớn điện năng tái tạo. Ủy ban châu Âu ước tính EU cần đầu tư khoảng 580 tỷ euro vào nâng cấp lưới điện trước năm 2030 nhằm bảo đảm khả năng kết nối các trang trại điện gió, điện Mặt Trời và hệ thống lưu trữ.
Bên cạnh đó, EU cũng đang thúc đẩy chiến lược bảo đảm nguồn cung lithium và các kim loại quan trọng phục vụ sản xuất pin, đồng thời tăng cường tái chế nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài, đặc biệt từ Trung Quốc.
Phương Hoa (TTXVN)
