Tại hội thảo, GS.TS Võ Xuân Vinh – Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh Đại học Kinh tế TP.HCM – phân tích các thách thức và giải pháp đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định, đáp ứng các kịch bản tăng trưởng GDP.
Thời điểm vàng để cải cách ngành điện
GS.TS Võ Xuân Vinh cho rằng giai đoạn 2026-2030 sẽ là “cửa sổ cơ hội” để Việt Nam giải quyết những điểm nghẽn tồn tại lâu nay của ngành điện. Đồng thời đề xuất những giải pháp dựa trên ba nút thắt: tài chính – thể chế – hạ tầng để huy động nguồn lực đầu tư và tăng khả năng ứng phó với những biến động của thị trường năng lượng.
Theo ông Đỗ Văn Năm, thành viên Hội đồng thành viên Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), hiện ngành công nghiệp – xây dựng quản lý tiêu dùng chiếm hơn 90% điện thương phẩm khu vực, dự tính sẽ tiếp tục tăng trong giai đoạn đến 2030. Đây là ngành đang phát triển mạnh mẽ nhưng cũng tạo ra những thách thức cho ngành điện.
Để tìm ra giải pháp cung ứng điện đáp ứng nhu cầu phát triển, ông Năm cho rằng cần đầu tư cho lưới điện, hoàn thiện các cơ chế, chính sách; thúc đẩy năng lượng tái tạo; quản lý kỹ thuật vận hành và quản lý nhu cầu điện.
Trong khi đó, ông Phạm Xuân Mai – cố vấn khoa học, công nghệ và đào tạo KIM LONG Motors – nêu quan điểm doanh nghiệp ô tô có vai trò trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia khi hiện nay hệ thống xe điện tại Việt Nam đang phát triển.
Cụ thể: điện hóa giao thông giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu, xe điện không chỉ tiêu thụ điện mà còn có thể trở thành tài sản lưu trữ năng lượng, công nghiệp ô tô quyết định năng lực làm chủ chuỗi cung ứng năng lượng mới. Ông cũng cho rằng an ninh năng lượng không chỉ là trách nhiệm mỗi doanh nghiệp mà cả người dân.
Khuyến khích lắp điện mặt trời mái nhà gắn với hệ thống lưu trữ điện
Đề cập đến điện mặt trời áp mái cũng có thể góp phần trong vấn đề an ninh năng lượng, ông Phan Quang Vinh – Phó ban kinh doanh, Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) – nhận định TP.HCM có nhiều tiềm năng trong việc phát triển điện mặt trời mái nhà.
Ông Vinh đề xuất các tổ chức, cá nhân thực hiện thông báo, đăng ký phát triển điện mặt trời mái nhà theo quy định 243 của Chính phủ, đồng thời khuyến khích các tổ chức, cá nhân lắp đặt điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ điện (BESS) để tối ưu hóa trong vận hành hệ thống cũng như đảm bảo cho nhà đầu tư.
Ông Trần Quốc Tâm – Phó chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TP.HCM – cho biết hệ thống điện Việt Nam đang phải đối mặt với thực tế: nhu cầu điện tăng để phục vụ tăng trưởng kinh tế, các trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, những bất ổn địa chính trị toàn cầu gây ra khủng hoảng năng lượng…
Theo ông Tâm, năng lượng tái tạo sẽ là nguồn lực quan trọng nhất để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng này. Tuy nhiên năng lượng tái tạo chỉ có thể phát huy hết tiềm năng nếu đi kèm với hệ thống lưu trữ năng lượng. BESS chính là “chìa khóa vạn năng” của hệ thống năng lượng hiện đại.
Vì vậy điều cần thiết hiện nay là hệ thống chính sách và cơ chế thị trường đủ mạnh để thúc đẩy đầu tư, giúp năng lượng tái tạo và BESS trở thành nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững, bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện mục tiêu Net Zero trong tương lai.
Năng lượng đang trở thành “hạ tầng của hạ tầng”
Ông Huỳnh Thành Đạt – Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nhận định khơi thông nguồn lực phát triển hạ tầng năng lượng là tạo lập sự cộng hưởng giữa thể chế.
Ngày nay năng lượng đang trở thành “hạ tầng của hạ tầng”. Nếu dữ liệu là tài nguyên mới, trí tuệ nhân tạo là động lực mới và đổi mới sáng tạo là phương thức phát triển mới thì năng lượng chính là nền tảng vật chất đảm bảo cho toàn bộ hệ sinh thái đó vận hành.
Đầu tư phát triển hạ tầng năng lượng hôm nay cũng chính là đầu tư cho năng lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và sức cạnh tranh của nền kinh tế trong nhiều thập kỷ tới.
Ngọc Lân
