Từ trách nhiệm trồng rừng đến giá trị xanh
Rừng không chỉ là lá chắn bảo vệ đất, nguồn nước, điều hòa khí hậu mà còn là một trong những bể hấp thụ carbon tự nhiên quan trọng. Thông qua quá trình quang hợp, cây xanh hấp thụ khí CO₂ từ khí quyển, tích lũy carbon trong thân, cành, lá, rễ và đất rừng. Bởi vậy, trồng rừng thay thế không đơn thuần là trách nhiệm phục hồi diện tích rừng sau khi chuyển mục đích sử dụng rừng, mà còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính, ứng phó biến đổi khí hậu.
Tại Thanh Hóa, nhiệm vụ này đang được triển khai gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng rừng và phát triển lâm nghiệp bền vững. Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thanh Hóa, năm 2026, ngành đã tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường báo cáo UBND tỉnh giao trồng 199 ha rừng thay thế cho 11 đơn vị tại các địa bàn như Quan Hóa, Lang Chánh, Như Thanh, Nghi Sơn và một số khu vực khác.
Sau chín tháng năm 2026, toàn tỉnh Thanh Hóa đã trồng được 178,5 ha, đạt khoảng 90% kế hoạch. Kết quả này phản ánh nỗ lực của ngành kiểm lâm, các địa phương và chủ rừng trong việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ được giao. Tuy nhiên, giá trị của một diện tích rừng không thể chỉ đo bằng số hecta đã trồng, mà còn nằm ở khả năng sinh trưởng, phát triển, duy trì độ che phủ và tích lũy carbon trong nhiều năm.
Tại Ban Quản lý rừng phòng hộ Như Thanh, công tác trồng rừng thay thế được triển khai gắn với nhiệm vụ bảo tồn đa dạng sinh học, phục hồi hệ sinh thái và bảo vệ tài nguyên rừng. Theo thông tin từ đơn vị, năm 2026, Ban Quản lý rừng phòng hộ Như Thanh đã hoàn thành trồng 15ha rừng thay thế. Diện tích này được trồng tại các xã Xuân Thái, Xuân Du, Yên Thọ. Đây là phần diện tích đáng kể trong tổng kế hoạch của toàn tỉnh, góp phần bổ sung diện tích cây xanh, tăng độ che phủ và tạo nền tảng phục hồi các chức năng sinh thái.
Ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Như Thanh, cho biết: “Đối với Ban chúng tôi, hiệu quả trồng rừng không chỉ nằm ở khả năng hấp thụ CO₂ mà còn ở việc phục hồi sinh cảnh, bảo vệ đất, điều tiết nguồn nước và duy trì tính đa dạng của hệ sinh thái. Việc lựa chọn cây trồng phù hợp với điều kiện lập địa, bảo đảm tỷ lệ sống và tổ chức chăm sóc sau trồng vì thế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng”.
Các diện tích rừng trồng thay thế trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa chủ yếu sử dụng những loài cây như lim xanh, dẻ, quế, trẩu, lát hoa, xoan ta, keo… Đây là những loài cây có giá trị lâm nghiệp, trong đó nhiều loài cây bản địa có khả năng thích nghi với điều kiện sinh thái địa phương. Khi được bố trí phù hợp, trồng hỗn giao và chăm sóc đúng kỹ thuật, các loài cây này có thể góp phần hình thành những lâm phần ổn định, nâng cao giá trị rừng và tạo nguồn tích lũy carbon trong dài hạn.
Nâng chất lượng rừng, mở hướng tích lũy carbon
Nếu tại Như Thanh, 15 ha rừng thay thế đã được trồng hoàn thành, thì tại Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Hu, công tác chuẩn bị đang bước vào giai đoạn cuối trước khi xuống giống. Năm 2026, đơn vị được giao trồng 50 ha rừng thay thế.
Ông Đỗ Ngọc Dương, Giám đốc Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Hu, cho hay: “Nhằm đảm bảo tốt nhất cho công tác trồng rừng thay thế thì chúng tôi đã chuẩn bị đầy đủ mọi điều kiện để trồng rừng. Hiện, công tác đào hố, phân bón đã hoàn thành và chúng tôi sẽ trồng hoàn thành trong tháng 10 này”.
Việc hoàn thành khâu chuẩn bị mặt bằng, đào hố tạo điều kiện để đơn vị chủ động tổ chức trồng rừng khi thời tiết thuận lợi. Tuy nhiên, tiến độ cần đi đôi với yêu cầu kỹ thuật, lựa chọn cây giống bảo đảm chất lượng và bố trí thời vụ phù hợp để nâng cao tỷ lệ sống, hạn chế chi phí trồng dặm. Sau khi trồng, công tác kiểm tra, phát dọn thực bì, chăm sóc và bảo vệ cây non cần được duy trì thường xuyên nhằm bảo đảm diện tích rừng phát triển ổn định.
Thực tế tại Pù Hu và Như Thanh cho thấy, trồng rừng thay thế đòi hỏi sự chủ động của từng chủ rừng, từ rà soát quỹ đất, xây dựng hồ sơ thiết kế đến chuẩn bị cây giống, tổ chức trồng và chăm sóc. Mỗi địa bàn có điều kiện sinh thái khác nhau, do đó phương án trồng rừng cần được thiết kế phù hợp, tránh chạy theo diện tích mà xem nhẹ chất lượng và khả năng tồn tại lâu dài của rừng.
Theo định hướng của Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa, thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục đôn đốc các địa phương, đơn vị đẩy nhanh tiến độ trồng rừng khi điều kiện thời tiết thuận lợi, phấn đấu hoàn thành kế hoạch năm 2026. Cùng với đó là thúc đẩy sử dụng cây giống bằng phương pháp nuôi cấy mô, nâng cao chất lượng rừng trồng, đẩy mạnh thâm canh và chuyển hóa rừng kinh doanh gỗ nhỏ sang kinh doanh gỗ lớn.
Theo lãnh đạo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thanh Hóa, trồng rừng thay thế không chỉ nhằm bù đắp diện tích rừng đã chuyển mục đích sử dụng mà còn phải hướng tới nâng cao chất lượng rừng, phục hồi hệ sinh thái và phát huy các chức năng phòng hộ, bảo vệ môi trường. Ngành kiểm lâm sẽ tiếp tục hướng dẫn, đôn đốc các chủ rừng lựa chọn loài cây phù hợp với điều kiện lập địa, tăng cường ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, phát triển rừng gỗ lớn và thúc đẩy quản lý rừng bền vững. Đây cũng là nền tảng để nâng cao khả năng hấp thụ, lưu giữ carbon, đóng góp vào mục tiêu ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển lâm nghiệp xanh của tỉnh.
Về lâu dài, rừng trồng thay thế có thể đóng góp vào mục tiêu hấp thụ carbon và mở ra cơ hội phát triển các sáng kiến tài chính khí hậu. Tuy nhiên, diện tích rừng được trồng không đồng nghĩa với lượng carbon có thể giao dịch. Muốn lượng hóa giá trị này, cần có phương pháp đo đếm, kiểm kê, giám sát và xác minh phù hợp, đồng thời bảo đảm tính lâu dài của rừng và đáp ứng các yêu cầu pháp lý liên quan.
Với Thanh Hóa, hoàn thành 199 ha rừng thay thế theo kế hoạch năm 2026 mới là bước khởi đầu. Giá trị bền vững nằm ở việc mỗi diện tích rừng được trồng đều được chăm sóc, bảo vệ và phát triển qua nhiều năm. Khi trách nhiệm trồng rừng gắn với nâng cao chất lượng hệ sinh thái, sinh kế người dân và mục tiêu giảm phát thải, những cánh rừng mới sẽ trở thành nguồn lực tự nhiên quan trọng, góp phần xây dựng nền kinh tế xanh và tăng trưởng bền vững.
