Hà Nội phát triển hạ tầng trạm sạc, đẩy nhanh điện hóa xe buýt
Tại Hà Nội, chuyển đổi phương tiện xanh được triển khai song song với các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và phát triển hạ tầng sạc điện. Thành phố xác định điện hóa giao thông công cộng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm giảm phát thải, cải thiện chất lượng không khí và từng bước hình thành hệ thống giao thông đô thị thân thiện với môi trường.
Theo kế hoạch của UBND thành phố, chậm nhất đến năm 2030, toàn bộ xe buýt sử dụng xăng và dầu diesel trên địa bàn sẽ được chuyển đổi sang xe buýt điện hoặc phương tiện sử dụng năng lượng xanh. Trong đó, khu vực nội đô được ưu tiên chuyển đổi sớm hơn để đáp ứng yêu cầu giảm phát thải tại những nơi có mật độ giao thông cao.
Đến tháng 6/2026, Hà Nội có 858 xe buýt sử dụng điện và năng lượng xanh, gồm 719 xe buýt điện và 139 xe sử dụng khí thiên nhiên nén (CNG). Riêng Tổng công ty Vận tải Hà Nội đã chuyển đổi 281 xe buýt điện, hoạt động trên 17 tuyến. Những kết quả này cho thấy quá trình điện hóa vận tải hành khách công cộng đang từng bước được triển khai, tạo cơ sở để thành phố thực hiện mục tiêu chuyển đổi toàn bộ đội xe buýt trong những năm tới.
Để hỗ trợ doanh nghiệp, Hà Nội triển khai các cơ chế ưu đãi tín dụng và hỗ trợ lãi suất đối với hoạt động đầu tư xe buýt điện, trạm sạc cùng hạ tầng kỹ thuật liên quan. Doanh nghiệp vay vốn ngân hàng để chuyển đổi phương tiện xanh được hỗ trợ 30% lãi suất theo chính sách của thành phố. Các biện pháp hỗ trợ tài chính được kỳ vọng giảm áp lực vốn đầu tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch thay thế phương tiện.
Song song với xe buýt, thành phố khuyến khích người dân và các đơn vị vận tải chuyển đổi sang phương tiện điện thông qua những hình thức sử dụng linh hoạt như thuê pin, đổi pin và phát triển các điểm sạc thuận tiện. Những giải pháp này góp phần giảm bớt áp lực chi phí ban đầu, đồng thời hạn chế thời gian phương tiện phải dừng hoạt động để nạp năng lượng.
Hạ tầng sạc được xác định là điều kiện quan trọng để mở rộng quy mô phương tiện điện. Hà Nội đang rà soát, xây dựng mạng lưới trạm sạc, ưu tiên khu vực đô thị trung tâm, các tuyến vành đai, sân bay, nhà ga, bến xe và đầu mối giao thông lớn. Thành phố cũng khuyến khích tận dụng bãi đỗ xe công cộng, trạm xăng dầu hiện hữu để bố trí trụ sạc, đồng thời nghiên cứu quỹ đất phù hợp cho điểm sạc và khu vực dừng đỗ của taxi điện.
Việc phát triển hạ tầng cần được tính toán gắn với nhu cầu thực tế, khả năng cung cấp điện và quy hoạch đô thị. Mạng lưới sạc phân bố hợp lý sẽ giúp người sử dụng phương tiện điện thuận tiện hơn trong sinh hoạt, đi lại và kinh doanh, đồng thời tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư các dịch vụ hỗ trợ.
TP.HCM thúc đẩy chuyển đổi phương tiện, ưu tiên đội ngũ công chức
TP.HCM đang đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang điện và năng lượng sạch, trong đó xác định nhóm phương tiện thuộc các cơ quan nhà nước là một trong những lực lượng cần đi đầu. Thành phố hướng tới việc đưa chuyển đổi xanh vào hoạt động công vụ, đồng thời từng bước mở rộng sang các nhóm phương tiện cá nhân và kinh doanh vận tải.
Theo định hướng được thành phố đưa ra, Sở Xây dựng phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng phương án đẩy nhanh việc chuyển đổi ô tô, xe máy công vụ và phương tiện cá nhân của cán bộ, công chức, viên chức sang sử dụng điện hoặc năng lượng xanh trước năm 2030. Đây là giải pháp nhằm tạo chuyển biến trong nhận thức, thói quen sử dụng phương tiện, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu kiểm soát khí thải giao thông trên địa bàn.
Bên cạnh việc chuyển đổi phương tiện công vụ, thành phố cũng tập trung hoàn thiện đề án kiểm soát khí thải, nghiên cứu lộ trình áp dụng vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực trung tâm. Thay vì triển khai ngay trên phạm vi rộng, phương án được định hướng thí điểm ở quy mô phù hợp để đánh giá hiệu quả, rút kinh nghiệm trước khi xem xét mở rộng. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm yêu cầu giảm ô nhiễm không khí đi đôi với điều kiện đi lại và khả năng chuyển đổi của người dân.
Theo các phương án đang được nghiên cứu, lộ trình kiểm soát phương tiện sẽ được triển khai theo từng giai đoạn, gắn với tiêu chuẩn khí thải và mức độ phát triển của hạ tầng giao thông xanh. Xe buýt, taxi, xe hợp đồng và phương tiện phục vụ hoạt động vận tải công nghệ là những nhóm được quan tâm do tần suất hoạt động cao, có ảnh hưởng đáng kể đến lượng phát thải trong đô thị.
Đối với khu vực đặc thù, TP.HCM cũng nghiên cứu thúc đẩy chuyển đổi sớm tại Côn Đảo và Cần Giờ. Việc lựa chọn các địa bàn này được kỳ vọng tạo điều kiện thử nghiệm những giải pháp giao thông ít phát thải, phù hợp với yêu cầu bảo vệ môi trường và định hướng phát triển du lịch xanh.
Để người dân và doanh nghiệp có thể tham gia quá trình chuyển đổi, thành phố đặt ra yêu cầu nghiên cứu các chính sách hỗ trợ tài chính, ưu đãi theo từng nhóm đối tượng và điều kiện thực tế. Đây là yếu tố quan trọng bởi chi phí đầu tư ban đầu cho phương tiện điện vẫn là rào cản đối với một bộ phận người dân, nhất là tài xế công nghệ, người làm dịch vụ giao hàng và các hộ gia đình phụ thuộc vào xe máy để tạo thu nhập.
Cùng với chính sách khuyến khích, việc phát triển mạng lưới trạm sạc, điểm đổi pin và các dịch vụ hỗ trợ phương tiện điện cần được triển khai đồng bộ. Nếu thiếu hạ tầng thuận tiện, quá trình chuyển đổi có thể làm tăng thời gian chờ đợi, ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác phương tiện và thu nhập của người lao động.
Về dài hạn, chuyển đổi giao thông xanh tại TP.HCM không chỉ dừng ở việc thay thế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Thành phố cần kết hợp kiểm soát khí thải với phát triển vận tải hành khách công cộng, tăng khả năng kết nối giữa xe buýt, đường sắt đô thị và các phương thức di chuyển ít phát thải. Qua đó, giảm dần sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, hạn chế ùn tắc và cải thiện chất lượng môi trường sống.
Từ thực tiễn triển khai tại Hà Nội và TP.HCM, có thể thấy chuyển đổi giao thông xanh đòi hỏi sự phối hợp giữa chính sách quản lý, nguồn lực đầu tư, hạ tầng kỹ thuật và sự tham gia của người dân. Việc thay thế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch chỉ phát huy hiệu quả khi được thực hiện đồng bộ với kiểm soát khí thải, phát triển giao thông công cộng và quy hoạch đô thị. Đây là hướng đi quan trọng để giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện chất lượng không khí và đưa các đô thị tiến gần hơn tới mục tiêu Net Zero.
Khang Vũ
