Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 09/CT-TTg ngày 21/3/2025 về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện.
Chỉ thị nêu rõ, trong bối cảnh biến động chính trị, kinh tế và xung đột địa chính trị toàn cầu, đặc biệt tại các khu vực sản xuất và trung chuyển năng lượng lớn của thế giới đã gây gián đoạn nguồn cung và biến động giá năng lượng, tạo thách thức cho các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu, trong đó có Việt Nam.
Trong khi đó, phát biểu tại Hội nghị với các Tập đoàn, Tổng công ty năng lượng, các địa phương về đảm bảo cung ứng điện trong cao điểm mùa khô 2026, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, trong bối cảnh phụ tải điện tăng trưởng nhanh, bên cạnh việc phát triển nguồn và lưới điện, sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả là giải pháp trực tiếp giảm áp lực cho hệ thống.
Loạt doanh nghiệp tiên phong
Trong bối cảnh Thủ tướng Chính phủ kêu gọi tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, nhiều doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam đã chuyển từ nhận thức sang hành động, chủ động triển khai các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, qua đó giảm chi phí vận hành, tối ưu sản xuất và củng cố sức cạnh tranh.
Ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho biết, sau khoảng 15 năm triển khai Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, nhận thức của doanh nghiệp về vấn đề này đã có nhiều chuyển biến tích cực. Ngày càng nhiều doanh nghiệp quan tâm đến việc giảm mức tiêu thụ năng lượng, cắt giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Thực tế cho thấy, ngày càng nhiều doanh nghiệp đã chủ động triển khai các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, coi đây là một phần trong chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh thay vì chỉ thực hiện để đáp ứng yêu cầu về tiết kiệm năng lượng. Công ty Cổ phần Tôn mạ VNSTEEL Thăng Long (đơn vị thành viên của Tổng Công ty Thép Việt Nam – CTCP) là một trong những doanh nghiệp như thế.
VNSTEEL Thăng Long xác định, chuyển đổi xanh là một trong những định hướng phát triển trọng tâm. Theo đó, doanh nghiệp liên tục đầu tư công nghệ theo hướng hiện đại, tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, đồng thời đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về phát triển bền vững.
Ông Vũ Tất Thành, Phó Tổng Giám đốc VNSTEEL Thăng Long nhận định, trong lĩnh vực tiết kiệm năng lượng, khoảng 5-6 năm trở lại đây, doanh nghiệp tập trung tối ưu hóa hệ thống thiết bị sản xuất như bơm, động cơ chính và các hệ thống quạt hút công suất lớn bằng việc lắp đặt biến tần đồng bộ. Giải pháp này giúp giảm đáng kể mức tiêu hao điện năng và nâng cao hiệu quả vận hành của thiết bị.
“Công ty cũng đang tiếp tục nghiên cứu triển khai điện mặt trời mái nhà nhằm tăng cường sử dụng năng lượng sạch trong thời gian tới”, ông Vũ Tất Thành thông tin.
Còn ông Thân Đức Việt, Tổng giám đốc Tổng công ty May 10 cho biết, để giảm chi phí sản xuất, tăng khả năng cạnh tranh, các doanh nghiệp đều phải chú trọng đẩy mạnh áp dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng. Đơn vị này đã quyết liệt thay thế thiết bị lạc hậu, thiết kế nhà xưởng tận dụng tối đa nguồn sáng tự nhiên.
Cụ thể, May 10 đã lắp đặt 2 nồi hơi đốt viên nén gỗ biomass công suất 4 tấn hơi/giờ, thay thế 4 nồi hơi than cũ.
Dự án này không chỉ giúp giảm chi phí khoảng 3,1 tỷ đồng mà còn cắt giảm khoảng 4.500 tấn CO2 mỗi năm. Nhờ duy trì tiêu chuẩn ISO 50001:2018 và mở rộng điện mặt trời áp mái (2,46 MWp), doanh nghiệp giảm thêm khoảng 1.000 tấn CO2/năm và đạt chứng nhận IREC về sử dụng năng lượng tái tạo, tạo lợi thế lớn trong chuỗi cung ứng quốc tế.
Trong lĩnh vực sản xuất, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư đồng bộ các giải pháp quản trị năng lượng thay vì chỉ thay thế đơn lẻ các thiết bị tiêu hao điện. Đơn cử như Vinamilk là một trong những đơn vị tiên phong ứng dụng điện mặt trời, năng lượng sinh khối và các giải pháp tự động hóa tại hệ thống trang trại, nhà máy.
Những giải pháp của Vinamilk không chỉ giúp tiết kiệm năng lượng mà còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xanh của thị trường quốc tế.
Hay với HEINEKEN Việt Nam, doanh nghiệp đã và đang đẩy mạnh quá trình chuyển đổi năng lượng trong hoạt động sản xuất.
Ông Đoàn Đức Nghĩa, Giám đốc Nhà máy HEINEKEN Việt Nam tại Hà Nội cho hay, doanh nghiệp đã thành lập Ban quản lý năng lượng, liên tục triển khai các sáng kiến cải tiến công nghệ và đào tạo đội ngũ chuyên trách. Trong 5 năm qua, nhà máy đã tiết kiệm hơn 2,78 triệu kWh điện, tương đương mức giảm khoảng 5,5% điện năng tiêu thụ.
Không đơn thuần là câu chuyện giảm hóa đơn tiền điện
Từ thực tế của các doanh nghiệp tiên phong có thể thấy, tiết kiệm năng lượng không còn đơn thuần là câu chuyện giảm hóa đơn tiền điện.
Trong bối cảnh chi phí đầu vào biến động và cạnh tranh ngày càng gay gắt, khi lượng điện, nhiên liệu tiêu thụ trên mỗi đơn vị sản phẩm giảm xuống, doanh nghiệp không chỉ giảm áp lực về chi phí đầu vào mà còn có thêm dư địa để nâng cao năng suất, cải thiện giá thành và dành nguồn lực cho các hoạt động đầu tư khác.
Đặc biệt, với các ngành sản xuất có mức tiêu thụ năng lượng lớn, hiệu quả sử dụng năng lượng có thể tác động trực tiếp đến sức cạnh tranh của sản phẩm.
Khi cùng một lượng nguyên liệu nhưng doanh nghiệp tiêu thụ ít điện, nhiên liệu hơn để tạo ra sản phẩm, chi phí trên mỗi đơn vị sản phẩm sẽ được giảm xuống. Khoản chi phí tiết kiệm được, nếu được duy trì ổn định, có thể trở thành nguồn lực để doanh nghiệp tái đầu tư cho máy móc, công nghệ, mở rộng sản xuất hoặc nâng cao chất lượng sản phẩm.
Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hoàng Quang Phòng nhận định, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không còn là giải pháp tình thế, mà đang trở thành một chiến lược quản trị mang tính dài hạn của doanh nghiệp.
“Trong bối cảnh chi phí đầu vào biến động khó lường, việc chủ động tối ưu hóa sử dụng điện không chỉ giúp doanh nghiệp cắt giảm chi phí, mà còn là công cụ quan trọng để kiểm soát rủi ro vận hành. Doanh nghiệp nào kiểm soát tốt năng lượng, doanh nghiệp đó sẽ giảm được chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động và mở rộng khả năng chống chịu trước biến động thị trường”, ông Hoàng Quang Phòng nhấn mạnh.
Đáng chú ý, xu hướng đầu tư vào các giải pháp tiết kiệm năng lượng cho thấy, tư duy của doanh nghiệp đã thay đổi rõ rệt. Vì thế, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả không chỉ dừng ở câu chuyện chi phí, mà còn là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng hội nhập của doanh nghiệp.
Khi doanh nghiệp xác định đích đến là sử dụng năng lượng hiệu quả để tạo ra nhiều giá trị hơn thì mỗi kilowatt giờ điện được tiết kiệm có thể trở thành nguồn lực quay trở lại phục vụ đầu tư, đổi mới và tăng trưởng.
Đây cũng là “điểm nối” để câu chuyện tiết kiệm năng lượng vượt ra khỏi phạm vi của từng nhà máy, trở thành “lá chắn” để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả, chất lượng trong bối cảnh mới.
Thời gian qua, Việt Nam đạt được nhiều kết quả tích cực trong sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Giai đoạn 2006-2010, triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cả nước đã tiết kiệm được khoảng gần 5% nhu cầu sử dụng năng lượng so với kịch bản cơ sở.
Tiếp đó, trong giai đoạn 2010-2015, triển khai Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả (VNEEP2) đã tiết kiệm được 6,5% tổng tiêu thụ năng lượng toàn quốc.
Gia Thành
