Là nhà đầu tư, ông Châu Diệu Hải Nam, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Novaon Energy, nhìn nhận các chính sách phát triển năng lượng tái tạo thời gian gần đây đã khuyến khích các nhà đầu tư rất nhiều.
Tháo bung nút thắt về cơ chế đầu tư
Theo ông Nam, việc cho phép doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà được bán điện trực tiếp cho khách hàng là một bước tiến rất tích cực để hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh.
“Quy định này mang tính bước ngoặt mà cộng đồng doanh nghiệp mong chờ, nhất là những doanh nghiệp xuất khẩu cần điện sạch. Đặc biệt hiện nay nguồn cung điện căng thẳng, nhu cầu tăng trưởng hai con số đang rất cấp bách và nhà đầu tư rất chờ đợi” – ông Nam nói.
Chính sách này mở ra cánh cửa cho bên mua và bên bán tận dụng nguồn năng lượng giá rẻ, không giới hạn từ nguồn tái tạo. Các nhà đầu tư năng lượng tái tạo sẽ có dư địa lớn khắc phục những khó khăn từ cơ chế giá ưu đãi trước đây.
Tham gia đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái cùng pin lưu trữ thông minh (BESS) tại khu công nghiệp và dự án điện gió, mặt trời quy mô lớn, ông Nam kỳ vọng thị trường không chỉ khởi sắc với các dự án năng lượng mới, mà còn tạo ra cơ hội cho những nhà đầu tư không kịp vận hành thương mại theo giá ưu đãi trước đây.
Từ đó kích hoạt những nguồn lực lớn, thúc đẩy thị trường năng lượng và góp phần chuyển dịch năng lượng.
Tương tự, bà Bùi Cẩm Hà – Giám đốc Nami Energy Consulting, đơn vị chuyên tư vấn ngành năng lượng – cũng cho rằng cơ chế DPPA cùng việc hoàn thiện chính sách phát triển điện mặt trời mái nhà sẽ giúp nguồn điện này là một phần quan trọng thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, hướng tới mục tiêu phổ biến điện mặt trời trên các công trình xây dựng, khu công nghiệp và cơ sở sản xuất.
Cũng bởi chính sách này không chỉ tạo ra khuôn khổ cho phát triển điện mặt trời mái nhà, mà còn thúc đẩy đầu tư, vừa bảo đảm an toàn hệ thống điện và lợi ích công. Đáng chú ý là các quy định về lắp đặt đơn giản hơn, tối ưu sản lượng điện dư với cơ chế bán điện linh hoạt, đảm bảo cân bằng lợi ích các bên.
Chính sách cũng mở ra vai trò cho các đơn vị bán lẻ điện hay mua gom nguồn năng lượng sạch, khai thác hiệu quả nguồn điện dư từ các điện mặt trời sau công tơ tại khu công nghiệp và khu kinh tế.
Đây là yếu tố giúp thực hiện hiệu quả mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net-Zero) và chuyển đổi kinh doanh bền vững.
Tháo gỡ các thủ tục thực thi, áp dụng thống nhất cả nước
Dù vậy, bà Hà cho rằng trong hướng dẫn thi hành nghị định cần tiếp tục tháo gỡ vướng mắc trong triển khai liên quan tới thủ tục. Cần có hướng dẫn rõ ràng, minh bạch và thống nhất trên cả nước về hồ sơ, trình tự, thủ tục để hạn chế cách hiểu, áp dụng khác nhau. Với thủ tục cấp phép hoạt động điện lực, cần sớm ban hành các hướng dẫn chi tiết và rõ ràng.
Đồng tình, ông Nam cũng bày tỏ mong muốn sớm ban hành thông tư hướng dẫn với thủ tục được đơn giản hóa, quy định rõ ràng minh bạch. Hình thành dạng thông báo qua cổng thông tin điện tử, được xác nhận từ phía cơ quan chức năng quy định rõ thẩm quyền và trách nhiệm pháp lý, hành chính của chuyên viên thụ lý hồ sơ.
Đồng thời cần có thêm hướng dẫn rõ ràng cho việc chuyển đổi các dự án năng lượng tái tạo đang mắc kẹt do cơ chế ưu đãi được chuyển đổi sang mua bán điện qua DPPA. Mở rộng các chương trình tín dụng xanh và cơ chế tài chính ưu đãi cho các dự án năng lượng tái tạo.
Thúc đẩy thị trường bán lẻ điện cạnh tranh
Theo TS Nguyễn Huy Hoạch – chuyên gia của Hội đồng tư vấn năng lượng (Tạp chí Năng Lượng Việt Nam), các chính sách DPPA và phát triển điện mặt trời mái nhà giúp nhà đầu tư nâng cao hiệu quả nhờ việc mở rộng tỉ lệ điện dư được cho phép bán lên lưới.
Việc mở rộng thành phần tham gia mua bán điện trực tiếp cũng giúp thúc đẩy xã hội hóa đầu tư năng lượng tái tạo với thị trường sôi động hơn. Từ đó tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi mô hình phát triển hệ thống điện.
“Vấn đề quan trọng là sớm ban hành các văn bản hướng dẫn và tổ chức thực hiện thống nhất trên cả nước.
Ngoài ra, cần hoàn thiện khung pháp lý cho các mô hình và cơ chế mới như hệ thống lưu trữ (BESS), điều chỉnh phụ tải (DR), nhà máy điện ảo (VPP), thị trường dịch vụ phụ trợ và thị trường bán lẻ điện cạnh tranh” – ông Hoạch nhấn mạnh.
Ngọc An
