Tại Kỳ họp thứ 5, Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, Ủy ban nhân dân thành phố đã có tờ trình gửi Hội đồng nhân dân thành phố về dự thảo Nghị quyết mở rộng đối tượng, điều kiện tham gia và cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện với khách hàng trên địa bàn thành phố.
Ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố cho biết, Nghị quyết ban hành nhằm triển khai khoản 1 Điều 25 của Luật Phát triển đô thị. Theo Luật Phát triển đô thị, Hội đồng nhân dân thành phố được quy định mở rộng đối tượng, điều kiện tham gia và cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện với khách hàng sử dụng điện trong phạm vi quản lý của thành phố; trách nhiệm của đối tượng tham gia mua bán điện trực tiếp.
Theo đánh giá của Ủy ban nhân dân thành phố, việc mở rộng đối tượng, điều kiện tham gia và cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện với khách hàng trên địa bàn thành phố sẽ góp phần thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo, mở rộng thị trường điện cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu sử dụng điện xanh của doanh nghiệp, huy động nguồn lực xã hội và thực hiện các mục tiêu về an ninh năng lượng và chuyển đổi xanh; chủ động triển khai thực hiện mục tiêu, định hướng về bảo đảm an ninh năng lượng.
Cũng theo thông tin từ Ủy ban nhân dân thành phố, hiện thành phố đang được cấp điện từ Trung tâm Nhiệt điện Phú Mỹ (công suất 4.166MW); tua-bin khí hỗn hợp Bà Rịa (công suất 344MW). Trong khi đó, phụ tải cực đại năm 2026 đạt khoảng 9.670MW, sản lượng điện tiêu thụ khoảng 60 tỷ kWh. Tổng công suất nguồn tại chỗ của thành phố (4.510MW) mới chỉ đáp ứng 47% công suất tiêu thụ, còn thiếu 5.160MW.
Trên thực tế, thành phố vẫn chưa chủ động được nguồn cung và đang phụ thuộc rất nhiều vào nguồn điện lân cận truyền tải từ hệ thống điện quốc gia như: Nhiệt điện Nhơn Trạch 1; 2; Thủy điện Trị An; Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân; Trung tâm Điện lực Duyên Hải và một số nguồn thủy điện vừa và nhỏ khác. Đây là các nguồn điện giữ vai trò quyết định trong việc bảo đảm cung cấp điện cho thành phố.
Nhận thức được tầm quan trọng trong việc bảo đảm cung ứng điện từ các nguồn điện tại chỗ, thành phố cũng đang đẩy nhanh tiến độ phát triển các nguồn điện trên địa bàn thành phố như: Nhà máy điện LNG Hiệp Phước giai đoạn 1 công suất 1.200MW đang trong giai đoạn xây dựng; Nhà máy điện LNG Hiệp Phước giai đoạn 2 công suất 1.500MW đang trong giai đoạn điều chỉnh chủ trương đầu tư. Nhà máy điện LNG Long Sơn công suất 1.500MW đang trong giai đoạn mời gọi đầu tư. Bên cạnh đó, thành phố cũng đang đầu tư xây dựng các nhà máy đốt rác phát điện: Nhà máy đốt rác phát điện của Công ty cổ phần Đầu tư Tâm Sinh Nghĩa giai đoạn 1 công suất 60MW; Công ty cổ phần Vietstar công suất 40MW và Công ty cổ phần Tasco công suất 44MW.
Ngoài ra thành phố cũng phát triển các nguồn điện mặt trời mái nhà (theo số liệu của Tổng Công ty Điện lực Thành phố Hồ Chí Minh, hiện trên địa bàn thành phố đến ngày 30/6/2026 có khoảng 25.247 hệ thống điện mặt trời mái nhà, tương ứng công suất lắp đặt 1.928MWp).
Từ thực tế hiện nay, thành phố dự báo sản lượng điện dự kiến năm 2030 khoảng 93,972 tỷ kWh; công suất cực đại đến năm 2030 khoảng 16.103MW. Như vậy, trong trường hợp thành phố hoàn thành các dự án LNG Hiệp Phước, LNG Long Sơn, các dự án điện rác, điện gió, điện mặt trời mái nhà theo đúng tiến độ vào năm 2030, tổng công suất nguồn điện tại chỗ của thành phố vào khoảng 10.000MW, thành phố còn cần huy động thêm khoảng 6.000MW.
Cả hiện tại và dự kiến trong thời gian tới cho thấy, nhu cầu năng lượng trên địa bàn thành phố là rất lớn. Tuy nhiên, việc triển khai cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn (DPPA) trên địa bàn thành phố trong thời gian qua gặp nhiều vướng mắc, bất cập. Đặc biệt, hiện nay các doanh nghiệp sản xuất trên địa bàn thành phố có nhu cầu mua điện trực tiếp từ các nguồn điện năng lượng tái tạo rất lớn để được cấp chứng chỉ năng lượng tái tạo phục vụ hoạt động xuất khẩu, nhất là các doanh nghiệp sản xuất ở các khu công nghiệp, khu công nghệ cao.
Song việc chỉ cho phép các khách hàng sử dụng điện lớn tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp sẽ làm hạn chế các doanh nghiệp tham gia, ảnh hưởng đến năng lực xuất khẩu cũng như hoạt động thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp, khu công nghệ cao của thành phố, kìm hãm sự phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời áp mái.
Do đó, Ủy ban nhân dân thành phố đề xuất mở rộng đối tượng tham gia mua bán điện trực tiếp thông qua lưới điện kết nối riêng, không mở rộng đối với hình thức mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia. Cụ thể, đề xuất mở rộng đối tượng đơn vị phát điện đối với đơn vị phát điện từ nhà máy nhiệt điện sử dụng nhiên liệu là khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG). Việc này tạo cơ chế để thu hút nhà đầu tư các dự án điện LNG.
Hiện nay, đối với dự án nhiệt điện khí sử dụng LNG nhập khẩu, vốn đầu tư rất lớn, chi phí nhiên liệu phụ thuộc nhập khẩu và biến động mạnh theo giá LNG quốc tế nhưng sản lượng đầu ra chỉ được Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cam kết mua sản lượng điện không thấp hơn 65% sản lượng.
Việc cho phép các dự án nhiệt điện LNG được tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp sẽ giúp nhà đầu tư chủ động tìm kiếm khách hàng sử dụng điện đối với 35% sản lượng điện còn lại, chủ động đàm phán hợp đồng cung cấp khí LNG với giá cạnh tranh. Điều này sẽ tạo cơ hội, nâng cao khả năng thu hút đầu tư vào các dự án nhiệt điện LNG, góp phần giảm giá thành phát điện, nâng cao sự cạnh tranh của nguồn điện LNG so với các nguồn điện khác; đồng thời, đa dạng hóa nguồn cung, nâng cao tính ổn định của hệ thống điện, đáp ứng nhu cầu phụ tải ngày càng tăng của thành phố, đặc biệt trong bối cảnh yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và chuyển dịch sang các nguồn năng lượng phát thải thấp, góp phần thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp công nghệ cao, trung tâm dữ liệu, hạ tầng sạc xe điện và các khu chức năng trọng điểm trên địa bàn.
Tại kỳ họp, trong phiên thảo luận tổ, các đại biểu đã bày tỏ sự nhất trí với nội dung tờ trình của Ủy ban nhân dân thành phố về vấn đề này. Đại biểu đề nghị nếu được Hội đồng nhân dân thành phố thông qua tại kỳ họp, đại biểu mong Ủy ban nhân dân thành phố sớm có cơ chế cụ thể để nghị quyết nhanh chóng được triển khai, sớm đi vào cuộc sống.
Mai Hạ
