Hàng năm, Việt Nam phát sinh lượng lớn phụ phẩm nông, lâm nghiệp, gồm: rơm rạ, vỏ trấu, vỏ cà phê, vỏ hạt điều, mùn cưa và dăm gỗ. Nếu không được thu gom, xử lý phù hợp, những nguồn nguyên liệu này có thể bị lãng phí, gây ô nhiễm môi trường và phát sinh khí nhà kính. Vì vậy, việc chuyển phụ phẩm thành sản phẩm có giá trị không chỉ giải quyết bài toán chất thải mà còn mở rộng nguồn cung nguyên liệu cho các ngành sản xuất.
Tại Hội thảo Khoa học Quốc tế diễn ra mới đây tại Đồng Nai, TS Hoàng Thị Bích Hằng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Đồng Nai, nhấn mạnh việc chuyển đổi phụ phẩm nông, lâm nghiệp thành vật liệu carbon giá trị cao có thể đồng thời giải quyết vấn đề môi trường và hình thành các chuỗi sản xuất mới.
Theo tham luận của GS. Viet-Ngu Hoang và nghiên cứu sinh Will Connell, Trường Đại học Công nghệ Queensland (Australia), công nghệ nhiệt phân sinh khối trong điều kiện hạn chế oxy có thể tạo ra nhiều sản phẩm carbon với các cấp độ xử lý và ứng dụng khác nhau. Trong đó, than sinh học (biochar) có tiềm năng cải tạo đất và lưu giữ carbon. Qua các công đoạn xử lý, hoạt hóa, sinh khối còn có thể trở thành than hoạt tính phục vụ xử lý nước, khí thải và nghiên cứu ứng dụng trong lĩnh vực lưu trữ năng lượng.
Hướng chuyển hóa này phù hợp với định hướng của Bộ Công Thương trong Chương trình sản xuất và tiêu dùng bền vững, tập trung thúc đẩy tái chế, tái sử dụng và khai thác hiệu quả tối đa tài nguyên trong quá trình sản xuất. Thay vì loại bỏ phụ phẩm sau chế biến, doanh nghiệp có thể đưa nguồn nguyên liệu này trở lại chuỗi giá trị, giảm phụ thuộc vào nguyên liệu đầu vào mới và hạn chế lượng chất thải phải xử lý.
Đối với Đồng Nai, các mô hình thí điểm cần được đánh giá đồng thời về hiệu quả kinh tế, mức giảm phát thải thực tế và khả năng nhân rộng. Khi được kết nối với thị trường và các ngành công nghiệp sử dụng vật liệu carbon, phụ phẩm nông, lâm nghiệp có thể trở thành nguồn nguyên liệu mới, góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và mục tiêu sản xuất bền vững.
Nguyệt Hà
