Tại Quảng Ninh, các mỏ than mỗi năm xả ra sông, suối khoảng 120–150 triệu m3 nước sau xử lý. Tuy nhiên, lượng nước tái sử dụng còn hạn chế, trong khi nhu cầu nước cho khai thác, chế biến than và hoạt động phụ trợ vẫn lớn.
Để tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên nước, Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) đã chỉ đạo các đơn vị, trong đó chủ chốt là Công ty TNHH MTV Môi trường TKV, phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường cùng các đơn vị chuyên môn trong và ngoài nước nghiên cứu giải pháp công nghệ nâng cao chất lượng nước sau xử lý tại các trạm xử lý nước thải mỏ.
Tập đoàn đồng thời nghiên cứu đầu tư hệ thống xử lý nước cấp tại các trạm để tiếp tục xử lý nước qua giai đoạn hai, hướng tới tiêu chuẩn nước sinh hoạt. Nguồn nước sau xử lý có thể được đưa trở lại phục vụ các mỏ than, các hộ dân lân cận hoặc kết nối với hệ thống hồ chứa nước của tỉnh theo từng giai đoạn.
Hiện Công ty TNHH MTV Môi trường TKV quản lý, vận hành 42 trạm xử lý nước thải mỏ tại Quảng Ninh, với tổng lượng nước xử lý 120–150 triệu m3 mỗi năm. Nước sau xử lý đạt loại A hoặc loại B theo quy chuẩn môi trường và được kiểm soát thông qua hệ thống quan trắc tự động.
Trong sản xuất, Công ty TNHH MTV Môi trường TKV đã phối hợp với Công ty CP Than Mông Dương và một số đơn vị trong Tập đoàn tái sử dụng nước thải mỏ cho hoạt động sàng tuyển than, phun sương dập bụi, vệ sinh thiết bị và tắm giặt. Việc này giúp giảm nhu cầu sử dụng nước tự nhiên, đồng thời giúp tiết kiệm chi phí sản xuất.
Thời gian tới, Công ty TNHH MTV Môi trường TKV tiếp tục nghiên cứu giải pháp triển khai Đề án “Đảm bảo an ninh nguồn nước trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030, trong giai đoạn 2026-2030”.
TKV cũng phối hợp với các cơ quan chức năng nghiên cứu phương án đấu nối nguồn nước thải mỏ sau xử lý tại khu vực thành phố Cẩm Phả về nhà máy xử lý nước sạch trong khu vực. Nguồn nước này sẽ được xử lý tiếp để phục vụ sinh hoạt hoặc các nhu cầu như tưới cây, rửa đường.
Cùng với tái sử dụng nước, TKV tiếp tục đầu tư đổi mới công nghệ khai thác than theo hướng cơ giới hóa, đồng bộ thiết bị và từng bước tự động hóa dây chuyền sản xuất.
Tại các mỏ hầm lò, việc đầu tư các dây chuyền cơ giới hóa giúp nâng cao năng suất, tăng sản lượng và tận thu tài nguyên. Đáng chú ý, suất tiêu hao gỗ chống lò tại các lò chợ đã giảm từ 50 m3 xuống còn 14 m3 trên mỗi 1.000 tấn than.
Công tác thông gió cũng được tăng cường, bảo đảm đưa gió sạch xuống các tầng khai thác sâu. Hệ thống phun sương dập bụi được lắp đặt tại nhiều vị trí có nguy cơ phát tán bụi trong quá trình sản xuất.
Đối với khai thác lộ thiên, TKV tăng cường đầu tư xe ô tô vận tải trọng tải lớn từ 90–100 tấn và các thiết bị xúc bốc công suất lớn. Phương tiện tải trọng lớn giúp giảm số lượng xe lưu thông trên đường mỏ, hạn chế phát tán bụi trong quá trình vận chuyển than. Các thiết bị xúc bốc công suất lớn góp phần đồng bộ hạ tầng khai thác, nâng cao năng suất, tiết kiệm nhiên liệu và hạn chế khí thải.
Thông qua đầu tư công nghệ, cơ giới hóa khai thác và tái sử dụng nước thải, TKV đang triển khai các giải pháp tiết kiệm tài nguyên trong toàn bộ hoạt động sản xuất, hướng tới nâng cao hiệu quả khai thác, sản xuất, từ đó tiến tới phát triển ngành than bền vững.
Nguyệt Hà
