Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa trình Bộ Tư pháp thẩm định hồ sơ dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính (cập nhật) năm 2026.
Theo quy định hiện hành, danh mục được cập nhật 2 năm một lần và đây là kỳ cập nhật dựa trên Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg ngày 13/8/2024 của Thủ tướng Chính phủ.
Việc ban hành Danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính (cập nhật) năm 2026 nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về giảm phát thải khí nhà kính; góp phần thực hiện cam kết của Việt Nam với quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính, đặc biệt đối với việc thực hiện Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu và Thỏa thuận Paris.
Việc cập nhật danh mục còn làm cơ sở cho việc thực hiện kiểm kê khí nhà kính và giảm phát thải khí nhà kính, xác định mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính cấp cơ sở giai đoạn 2026- 2030; hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu, tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế liên quan đến phát thải khí nhà kính, góp phần duy trì năng lực cạnh tranh của Việt Nam.
Đặc biệt, kết quả kiểm kê khí nhà kính của doanh nghiệp là cơ sở phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính để các doanh nghiệp tham gia thị trường carbon trong nước.
Nội dung cập nhật chủ yếu là rà soát, bổ sung, điều chỉnh thông tin cơ sở, bao gồm: Bổ sung các cơ sở đáp ứng tiêu chí kiểm kê khí nhà kính nhưng chưa có trong danh mục hiện hành; Điều chỉnh thông tin về tên pháp nhân, địa chỉ và tình trạng hoạt động của cơ sở; Loại bỏ các cơ sở không còn đáp ứng tiêu chí hoặc đã chấm dứt hoạt động theo xác nhận của cơ quan có thẩm quyền.
Danh mục cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính thuộc các ngành: công thương, xây dựng (gồm lĩnh vực xây dựng và lĩnh vực giao thông vận tải), nông nghiệp và môi trường. Danh mục đã được sửa đổi để phù hợp với chức năng quản lý nhà nước của các Bộ sau sáp nhập (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn sáp nhập với Bộ Tài nguyên và Môi trường; Bộ Xây dựng sáp nhập với Bộ Giao thông Vận tải).
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc tăng số lượng cơ sở trong danh mục năm 2026 là kết quả của quá trình rà soát, cập nhật dữ liệu trên cơ sở văn bản cung cấp thông tin của các tỉnh, thành phố sau quá trình sáp nhập và theo các tiêu chí được quy định tại Nghị định số 06/2022/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 119/2025/NĐ-CP và Nghị định số 83/2026/NĐ-CP.
Thực tiễn triển khai và quá trình rà soát cho thấy, cùng với việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu và biến động về quy mô sản xuất, tiêu thụ năng lượng của các cơ sở, một số cơ sở đã đáp ứng tiêu chí nhưng chưa được đưa vào danh mục ở các giai đoạn trước. Việc cập nhật danh mục lần này nhằm bảo đảm tính đầy đủ, chính xác của hệ thống kiểm kê khí nhà kính, phục vụ công tác quản lý phát thải, phù hợp với việc phân bổ thí điểm hạn ngạch phát thải khí nhà kính theo lộ trình; không làm phát sinh đối tượng ngoài phạm vi điều chỉnh của chính sách.
Trong tổ chức thực hiện, dự thảo quy định rõ trách nhiệm của các Bộ quản lý lĩnh vực, UBND cấp tỉnh, cũng như các cơ sở nằm trong danh mục liên quan đến việc thực hiện kiểm kê khí nhà kính. Nhằm đảm bảo sự phân cấp hợp lý về nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm đối với các địa phương, dự thảo Quyết định đã bổ sung trách nhiệm cho UBND các tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương.
Cụ thể, UBND các địa phương sẽ phải tiến hành rà soát, cập nhật thông tin, đề xuất điều chỉnh và chịu trách nhiệm về tính chính xác của danh mục các cơ sở phát thải khí nhà kính trên địa bàn. Các thông tin này sẽ được gửi đến các Bộ: Nông nghiệp và và Môi trường, Công Thương, và Xây dựng theo quy định.
Theo danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính cập nhật năm 2024 (Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg), có 2.166 cơ sở phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính trong đó có 1.805 cơ sở thuộc ngành công thương; 75 cơ sở thuộc ngành giao thông vận tải; 229 cơ sở thuộc ngành xây dựng và 57 cơ sở thuộc ngành tài nguyên và môi trường.
Trong dự thảo tờ trình, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết trong thời gian qua, việc triển khai thực hiện Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục lĩnh vực, cơ sở phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính (cập nhật) năm 2024 đã đạt được một số kết quả tích cực.
Tuy nhiên, trong quá trình theo dõi tình hình triển khai thực hiện Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng chỉ ra một số tồn tại, hạn chế.
Mặc dù việc thu thập, xử lý số liệu, tính toán kiểm kê khí nhà kính, tuân thủ các quy định về kiểm kê khí nhà kính được phổ biến, hướng dẫn đầy đủ, nhưng việc báo cáo, cung cấp thông tin về số liệu hoạt động của các cơ sở phát thải khí nhà kính tại một số địa phương còn mang tính hình thức, chưa bảo đảm các tiêu chuẩn về định lượng chất lượng và tiến độ thời gian theo quy định.
Ngoài ra, có một số cơ sở đã thay đổi địa chỉ, hoạt động, đổi tên, chuyển đổi kinh doanh hoặc ngừng hoạt động; một số cơ sở đã đáp ứng các tiêu chí phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính nhưng chưa có tên trong danh mục…
Trên cơ sở đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng việc cập nhật Danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính trình Thủ tướng Chính phủ ban hành là cần thiết. Điều này nhằm triển khai các quy định của Luật Bảo vệ môi trường, góp phần thực hiện hiệu quả các chủ trương, chính sách pháp luật về ứng phó với biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính, thực hiện chuyển đổi xanh, hướng tới thực hiện mục tiêu đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 và các cam kết quốc tế về ứng phó biến đổi khí hậu.
Hằng Anh
