Theo báo cáo Global Hydrogen Compass 2026 của Hội đồng Hydrogen công bố mới đây, an ninh năng lượng đang trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy việc ứng dụng hydrogen, bên cạnh tăng trưởng công nghiệp và các mục tiêu giảm phát thải.
Vấn đề về nguồn cung dầu khí trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông đã thúc đẩy tổng vốn đầu tư toàn cầu vào hydrogen sạch vượt 130 tỷ USD, với hơn 570 dự án đã được cam kết đầu tư. Các dự án này có tổng công suất dự kiến khoảng 6,9 triệu tấn hydrogen sạch mỗi năm. Khoảng 90% số dự án trên đã đi vào vận hành hoặc đang được xây dựng.
Hội đồng Hydrogen cho biết công suất hydrogen sạch đang vận hành đã tăng 70% trong năm nay, lên 1,7 triệu tấn/năm và dự kiến tăng gấp đôi vào năm tới khi các dự án đang xây dựng đi vào hoạt động.
Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất cho phát triển hydrogen sạch, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng vốn đầu tư hydrogen đã cam kết, với 44,5 tỷ USD. Trong đó, khoảng 12 tỷ USD đã đạt quyết định đầu tư cuối cùng (FID) trong năm qua, theo báo cáo.
Châu Âu đứng thứ hai về tổng vốn đầu tư vào công suất hydrogen tái tạo, với khoảng 30 tỷ USD, trong đó hơn một nửa dành cho các ứng dụng hydrogen.
Sự khác biệt về địa lý phản ánh những cách tiếp cận khác nhau của các quốc gia trong phát triển ngành hydrogen.
Trung Quốc sử dụng quy mô triển khai công nghiệp lớn và phát triển năng lượng tái tạo để mở rộng sản xuất. Châu Âu đưa hydrogen vào chiến lược rộng hơn về công nghiệp và chuyển dịch năng lượng. Tại Mỹ, hoạt động phát triển được hỗ trợ bởi các chính sách khuyến khích nhằm giảm chi phí sản xuất.
Hội đồng Hydrogen cho biết dù giảm phát thải vẫn là động lực quan trọng trên toàn cầu đối với đầu tư và các dự án hydrogen sạch, động lực hiện nay đang được thúc đẩy bởi an ninh năng lượng. Hydrogen đã trở thành một công cụ chiến lược nhằm tăng cường khả năng chống chịu.
Tuy nhiên, nhu cầu vẫn là một trong những thách thức lớn đối với ngành hydrogen. Hội đồng Hydrogen cho biết, các chính sách đang có hiệu lực có thể hỗ trợ khoảng 6 triệu tấn nhu cầu hydrogen sạch mỗi năm vào năm 2030. Thêm 5 triệu tấn có thể được hình thành nếu các chính phủ thực hiện đầy đủ những biện pháp đã công bố hoặc thông qua.
Sản xuất hydrogen xanh thông qua điện phân sử dụng năng lượng tái tạo vẫn có chi phí cao và những năm gần đây chưa đạt được kỳ vọng, với khoảng cách lớn giữa các dự án được lên kế hoạch và số dự án thực tế đi vào hoạt động, trong bối cảnh chi phí cao và khó khăn trong việc đảm bảo các thỏa thuận tiêu thụ sản phẩm.
Khủng hoảng tại Trung Đông đang làm gia tăng sự quan tâm đến hydrogen và các loại nhiên liệu dựa trên hydrogen như những lựa chọn nhằm tăng cường an ninh năng lượng trong dài hạn. Tuy nhiên, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) trong báo cáo thường niên Global Hydrogen Review công bố tháng 6, hydrogen phát thải thấp vẫn còn cách xa quy mô cần thiết để có thể đưa ra phản ứng ngay lập tức.
IEA nhận định, những rào cản dai dẳng như chi phí cao, nhu cầu chưa chắc chắn, quy định phức tạp và thiếu cơ sở hạ tầng tiếp tục làm chậm quá trình phát triển hydrogen phát thải thấp, khiến các mục tiêu đến năm 2030 do các chính phủ công bố ngày càng khó đạt được.
Linh Ngọc
