Thu gom “từng giọt” dầu ăn đã qua sử dụng
Để đạt được mục tiêu tới năm 2030 có nguồn SAF ổn định, chiếm 10% tổng số nhiên liệu bay, tương đương khoảng 1,7 triệu kilôlít, việc thu gom dầu ăn đã qua sử dụng từ các hộ gia đình đóng vai trò quan trọng hơn bao giờ hết.
Hiện tại, sản lượng SAF nội địa Nhật Bản mới chỉ đạt 30.000 kilôlít, chiếm vỏn vẹn 0,3% trên tổng lượng tiêu thụ nhiên liệu hàng không. Nguyên nhân chủ yếu là do nguồn nguyên liệu khan hiếm và thiếu hụt về cơ sở hạ tầng.
Nỗ lực thu gom “từng giọt” dầu ăn đã qua sử dụng này phản ánh một thách thức đang hiện diện với ngành hàng không, một trong những lĩnh vực phát thải khí nhà kính lớn nhất, trong nỗ lực giảm phát thải carbon.
Một cuộc điều tra của Reuters hồi năm ngoái cho thấy, trên toàn thế giới chỉ có 20% các dự án sản xuất nhiên liệu bay bền vững SAF được thực thi sau công bố. Việc ứng dụng loại nhiên liệu này từ lâu đã chậm lại bởi chi phí lớn, song nếu Nhật Bản không thể hoàn thành mục tiêu năm 2030, chi phí của các đơn vị lọc dầu và hãng hàng không sẽ còn bị đẩy lên cao hơn nữa.
Theo hãng tin Reuters, hồi tháng 5/2026, hai hãng hàng không Nhật Bản là ANA và Japan Airlines đã lên tiếng: “Chúng ta đang đối mặt với thực tế khó khăn hơn nhiều so với dự đoán”.
Mở rộng mạng lưới thu gom nguyên liệu
Trong nỗ lực đạt mục tiêu sản lượng SAF năm 2030, các sáng kiến phát triển nguồn cung ứng nguyên liệu cho sản xuất SAF đang được đẩy mạnh ở Nhật Bản. Chính quyền Tokyo hiện đang mở rộng mạng lưới thu gom dầu ăn thải từ 7,8 triệu hộ dân trên địa bàn thành phố.
Trong năm tài chính 2025, 13.000 chai nhựa kèm theo mã QR dẫn tới trang hướng dẫn thu gom dầu thải đã được phát đi. Trước đó, trong năm 2024, lượng dầu thải thu gom được chỉ đạt 160 kilôlít, tương đương mức tiêu thụ của một máy bay Boeing 787 trong 17 giờ đồng hồ.
Các doanh nghiệp lớn cũng đã tham gia nỗ lực này, với Fujifilm nhận dầu thải từ các quán ăn, trong khi Aeon, Ito-Yokado và 7-Eleven đang lắp đặt thêm các tủ thu gom tại hệ thống siêu thị.
Tuy nhiên, theo nhóm các công ty tái chế dầu ăn UCO Nhật Bản, ngay cả khi tất cả lượng dầu thải được thu gom, sản lượng cũng chỉ đạt tới 550.000 kilôlít, tương đương 25% lượng SAF trong mục tiêu năm 2030. Do đó, theo các nhà phân tích, từ nay tới khi công nghệ khác như nhiên liệu bay sinh học gốc ethanol được thương mại hóa, việc nhập khẩu loại nguyên liệu này không thể tránh khỏi.
Các doanh nghiệp lọc dầu “vào cuộc”
Năm 2026 sẽ là một năm quan trọng đối với các đơn vị lọc dầu ở Nhật. Theo Chính phủ nước này, các công ty lọc dầu sẽ phải sớm đưa ra quyết định đầu tư để kịp đưa SAF vào sản xuất quy mô lớn trong năm 2030.
Công ty đầu ngành Eneos cho biết lượng dầu ăn thu gom được là yếu tố then chốt trong dự án sản xuất 400.000 kilôlít SAF sau năm tài chính 2028, với sự hợp tác cùng Tập đoàn Mitsubishi.
Sản xuất SAF là một quá trình phức tạp và tốn kém, từ bước thu gom xử lý nguyên liệu, hydro hóa và chưng cất. Do đó, việc đầu tư sản xuất mặt hàng này khiến doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều rủi ro.
Cùng với Eneos và Mitsubishi, doanh nghiệp kỹ thuật JGC đã bắt đầu sản xuất SAF trên quy mô thương mại trong năm ngoái. Liên doanh JGC – REVO International đã đạt sản lượng 30.000 kilôlít trong vòng một năm.
Hải Ninh
