Thông tin này được ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó cục trưởng Cục Biến đổi Khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), chia sẻ tại hội thảo “Thúc đẩy hợp tác trao đổi quốc tế tín chỉ carbon hướng tới cam kết giảm phát thải của quốc gia và doanh nghiệp“, diễn ra tại TP.HCM trong sáng 12/6.
Công cụ kinh tế để đạt mục tiêu Net Zero
Theo Phó cục trưởng Cục Biến đổi Khí hậu Nguyễn Tuấn Quang, để đạt được cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, phát triển thị trường carbon là một giải pháp then chốt. Đây không chỉ là một công cụ kinh tế để thu hút đầu tư vào công nghệ xanh, sạch mà còn là đòn bẩy để doanh nghiệp giảm phát thải.
Vì thế, ông nhấn mạnh quy mô thị trường tín chỉ carbon thế giới đang tăng trưởng mạnh mẽ, dự báo tăng vọt lên 24 tỉ USD vào năm 2030.
Việc Việt Nam chốt ngày khai trương sàn giao dịch carbon vào cuối tháng 6 (sau khi đã thống nhất với Bộ Tài chính, các cơ quan có liên quan) là một bước đi lịch sử để hiện thực hóa các cam kết quốc tế.
“Việc nâng cao nhận thức và năng lực cho cộng đồng doanh nghiệp là hết sức cần thiết để biến tiềm năng thành lợi nhuận thực tế”, ông Quang khẳng định và cho biết các cơ quan quản lý sẽ tăng cường kết nối, hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua các rào cản kỹ thuật này.
Ông Nguyễn Thành Công, Phó trưởng phòng Phòng thị trường carbon (Cục Biến đổi Khí hậu), cho biết hành lang pháp lý cho việc vận hành thị trường này đã cơ bản hoàn thiện, đặc biệt là với sự ra đời của Nghị định 112/2024/NĐ-CP. Nghị định này quy định rõ về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải và tín chỉ carbon, giúp doanh nghiệp hiểu rõ khuôn khổ pháp lý, quyền lợi và nghĩa vụ khi bước ra sân chơi toàn cầu.
Ông Công cũng lưu ý các quy định mới sẽ tập trung vào việc quản lý dữ liệu minh bạch và cơ chế “điều chỉnh tương ứng” để tránh tính trùng kết quả giảm phát thải.
Tiềm năng lớn từ “carbon xanh”, nhưng cũng đầy thách thức
Đánh giá về tiềm năng, bà Đặng Hồng Hạnh – Đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Công ty cổ phần Tư vấn năng lượng và môi trường (VNEEC), nhận định Việt Nam có thế mạnh rất lớn trong các lĩnh vực năng lượng, nông nghiệp và lâm nghiệp.
Các dự án giảm phát thải trong nước hiện đang thu hút sự quan tâm đặc biệt từ các đối tác quốc tế, nhất là khi các cơ chế như CBAM (thuế các-bon qua biên giới) hay CORSIA (ngành hàng không) bắt đầu được áp dụng chặt chẽ.
Bà Hạnh lưu ý rằng trong bối cảnh các rào cản thương mại xanh như Cơ chế điều chỉnh biên giới các-bon (CBAM) hay quy định của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (CORSIA) đang thực thi, việc nắm bắt các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng tín chỉ và minh bạch dữ liệu là yếu tố sống còn để doanh nghiệp Việt cạnh tranh.
Dù tiềm năng rất lớn, nhưng mức độ sẵn sàng của khu vực tư nhân vẫn còn những rào cản nhất định.
Ông Phan Tiến Thành, quản lý phát triển kinh doanh tại Việt Nam của Green Carbon Inc, dẫn chứng từ thực tế các dự án lúa gạo áp dụng kỹ thuật tưới khô xen kẽ (AWD).
Theo ông Thành, thách thức lớn nhất hiện nay là việc thiết lập hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) một cách chính xác theo tiêu chuẩn quốc tế. Việc này còn đòi hỏi doanh nghiệp phải bỏ ra một nguồn vốn quá lớn.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong việc chuẩn bị hồ sơ dự án, giám sát triển khai và tiếp cận các đối tác mua hàng trên thị trường quốc tế. Thêm nữa, nhiều doanh nghiệp vẫn lúng túng trong việc xây dựng hệ thống dữ liệu minh bạch theo tiêu chuẩn quốc tế.
Tấm hộ chiếu pháp lý và thương hiệu carbon “Made in Vietnam”
Theo các chuyên gia, một trong những mắt xích quan trọng nhất hiện nay là việc cấp thư ủy quyền. Đây được xem là “tấm hộ chiếu” pháp lý cho phép kết quả giảm phát thải của dự án được giao dịch xuyên biên giới, đồng thời thực hiện cơ chế “điều chỉnh tương ứng”.
Việc này nhằm đảm bảo không xảy ra tình trạng tính trùng giữa mục tiêu quốc gia và giao dịch của doanh nghiệp, một tiêu chuẩn liêm chính bắt buộc theo “điều 6 thỏa thuận Paris”.
Cùng đó, các chuyên gia nhấn mạnh Việt Nam đang nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật lớn để áp dụng bài học kinh nghiệm từ các quốc gia tiên phong như Thụy Sĩ, Nhật Bản, Ghana và Hàn Quốc.
Những mô hình này giúp chúng ta xây dựng cơ chế quản lý doanh thu minh bạch, đảm bảo dòng tiền từ thị trường carbon được tái đầu tư hiệu quả vào các hoạt động ứng phó biến đổi khí hậu.
Bên cạnh đó, việc xây dựng các tiêu chuẩn tín chỉ bù trừ quốc gia chất lượng cao đang được đẩy mạnh để khẳng định giá trị thương hiệu carbon “made in Vietnam” trên sàn giao dịch quốc tế.
Công Triệu
